Springen naar inhoud





Twee betekenissen van het woord "chemie", met heel verschillend gevoel....

Geplaatst door rwwh, 12 april · 2385 keer bekeken

Het woord chemie heeft twee heel verschillende betekenissen in het dagelijks leven. Het kan zijn:
  • Een goede relatie tussen mensen:

"Waar komt de chemie tussen Rutte en Samsom vandaan?"

(Een Volkskrantartikel met lachende gezichten)

  • Iets dat te maken heeft met een scheikundige verbinding die blijkbaar iets slechts doet met mensen of het milieu. Chemisch wordt zo vaak gebruikt als synoniem voor giftig of gevaarlijk:

"Vat met chemische stof lek bij bedrijf Alphen" (omroep west)

"Personen onwel door chemische stof" (ad.nl)


Ik vraag me af hoe de twee betekenissen van "chemie" zulke extreem verschillende bijgevoelens opwekken. In de wetenschap gaat "chemie" over alle verbindingen tussen atomen, goed en kwaad. Water is een chemische stof. Zuurstof ook. Alle processen die leven mogelijk maken zijn chemische processen. Blijkbaar is het gebruik van het woord chemie in het dagelijks leven niet zo onpartijdig: als je er niet bij zet dat het een onschuldige verbinding is dan is een chemische stof een gevaarlijke stof. Maar het omgekeerde geldt voor chemie tussen mensen: als je er niet bij zet dat het slechte chemie is betekent het dat mensen heel goed met elkaar overweg kunnen. Slechte chemie tussen mensen wordt zelfs vaker aangegeven met het ontbreken van chemie, iets wat tussen atomen bijna niet denkbaar is.


"Meulensteen vreest voor Oranje: "De chemie ontbreekt"" (voetbal centraal).


Als scheikundige zou ik willen dat ik de negatieve bijbetekenis van chemie in het nieuws zou kunnen veranderen. Maar ik denk niet dat dat gaat lukken. Misschien kan ik het andersom proberen, en chemie tussen mensen een negatief beeld geven?

"Er was chemie tussen hen. Toen ze elkaar voor het eerst ontmoetten probeerde zij hem te vergiftigen. Op zijn beurt ontplofte hij van woede."


Toch heb ik het gevoel dat ook dit niet bevredigend is. Ik zal me bij de feiten moeten neerleggen.


Een soortgelijk verhaal heb ik eerder gepubliceerd in het Engels op mijn blog buiten wetenschapsforum






Chemisch wordt in de zin van stoffelijke verbindingen door mensen als 'onnatuurlijk' of synthetisch begrepen. Kreten in reclames als bijvoorbeeld '100% natuurlijk' en 'biologisch afbreekbaar' versterkt bij mensen het gevoel dat 'chemisch' staat voor 'slecht' zoals dat plastic overduidelijk een synthetische stof is en dus slecht voor het milieu en de natuur, en dus 'chemisch is'. En zo zijn dus schijnbaar alle 'chemische' stoffen ook slecht voor de mens... Ik herinner mij overigens dat mijn ex-vriendin beweerde dat de hamburgers van MC Donalds 'chemisch' zijn...

Chemie in de zin van een goede relatie verwijst echter weer naar bijvoorbeeld documentaires, waarin men ziet dat de hormoonhuishouding van de mens voornamelijk met chemie te maken heeft. Ik word schijnbaar hoofdzakelijk op die dame verliefd doordat ik beïnvloed word door haar hormonen, en dus door 'haar chemie'. Als deze affectie wederzijds is praat men dus over 'chemie tussen die twee'. Heb ik geen oog voor haar, dan ben ik ongevoelig voor haar hormonen en ontbreekt deze 'chemie'...

Merk overigens op dat voor de doorsnee bevolking chemisch en chemie twee heel verschillende dingen zijn, en niet zoals voor u (terecht) twee zijdes van dezelfde medaille...
Bedankt voor je reactie!

Ik denk dat je verhaal over reclame zeker waar is: mensen worden door die reclames "gedwongen" te geloven dat natuurlijk goed is. Net als veel mensen denken dat "hydrateren van de huid" door een wasproduct een goed idee is, omdat dit door reclamemakers keer op keer wordt gezegd.

Er is echter bij "natuurlijk" en "chemisch" (zie ook mijn recentere blogpost over "natuurlijk") ook het omgekeerde het geval: er zijn al zoveel mensen die denken dat "natuurlijk" per definitie goed is, dat de reclamemakers (en sensatiemakers ook) goede redenen hebben om hiermee door te gaan. Het verkoopt! En omdat dit verkeerde verhaal goed verkoopt wordt het voor wetenschappers heel moeilijk om mensen te overtuigen van het saaie maar juiste verhaal.
En dan is er uiteindelijk natuurlijk nog vraag of de definitie van een bepaald begrip (zoals het 'publieke begrip' van zowel chemisch als chemie) wordt bepaald door letterkundigen, door de bestaande definitie, of dat taal wordt gevormd door de massa en vervolgens als 'waar' moet worden aangemerkt.

Met andere woorden: de termen zoals in uw blogpost worden in zekere zin op de juiste manier gebruikt daar de massa op deze manier praat. Met als gevolg dat de 'nieuwe begrippen' een totaal andere lading/betekenis hebben dan de oorspronkelijke definitie. Het woord of begrip kent vanaf dat moment twee verklaringen.

Met overigens ook als (wat mij betreft negatief) gevolg dat je de betekenis van vele termen niet goed meer uit de 'lading' van een oorspronkelijk woord kunt onttrekken, zoals dat met bijvoorbeeld Latijnse woorden zo gemakkelijk gaat.
Maar nu ga ik misschien weer wat te diep :)
Tja, er zijn twee alternatieven:
  • de optie om dan maar een andere naam te kiezen voor chemie, omdat het onterecht een negatieve bijbetekenis heeft gekregen. Dan krijg je hetzelfde als met "migrant", "allochtoon", "nieuwe Nederlander"
  • de optie om te accepteren dat er een wetenschappelijke definitie zowel als een "burger"-definitie van de term chemie ontstaat. Dan krijg je hetzelfde probleem als met "theorie".
Geen van twee zijn attractief. Dus blijf ik proberen mensen ervan te overtuigen dat chemisch niet synoniem is met slecht, en natuurlijk niet synoniem met goed.
Alchemie, zeg alles al. Wetenschap die goud waard is, tenzij je verdwaald raakt in de stof over je eigen gevoel.

Alchemie, zeg alles al. Wetenschap die goud waard is, tenzij je verdwaald raakt in de stof over je eigen gevoel.

Oei, dat kan ik niet volgen!

December 2016

Z M D W D V Z
    123
4 5678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

CategorieŽn