Springen naar inhoud

Waarom geloven we zo makkelijk in 'vreemde' zaken?


  • Log in om te kunnen reageren

#1

Dido

    Dido


  • >1k berichten
  • 1814 berichten
  • Moderator

Geplaatst op 27 augustus 2010 - 23:50

Een interessant filmpje over waarom de mens zo geneigd is om te geloven in bovennatuurlijke fenomenen, samenzweringen enz...

Het is zo dat we nu eenmaal geprogrammeerd zijn (in onze hersenen) om patronen te ontdekken/ herkennen in betekenisloze of betekenisvolle factoren. Evolutionair bekeken was het bovendien ook belangrijk om, als de mens geritsel hoorde, in te schatten wat er aan de hand was: was het gewoon de wind die het gras deed ritselen? Of was het een gevaarlijk dier dat hem wilde aanvallen? Als die persoon ervan uitging dat het de wind was ťn hij vergiste zich, dan was hij eraan voor z'n moeite. Als hij ervan uitging dat het een dier was ťn hij vergiste zich, dan had dit weinig gevolgen voor hem.
Als we stimuli krijgen die betekenisloos zijn, dan zullen we toch ons best doen om er een betekenis in te vinden. Zo komen we ook tot bijgeloof: we zien patronen in iets, terwijl er in realiteit geen patroon is. En bovendien zijn we daar vooral toe geneigd als we dreigen de controle te verliezen over iets: voorspelbaarheid (= patronen inzien) betekent immers terug controle krijgen...

Verder gaat de spreker nog wat dieper in op de link met type-I en type-II fouten, de neuro-anatomie ervan, de rol van Dopamine, een link met hallucinaties, amfetamines, enz...
En vooral de laatste anderhalve minuut is gewoonweg hilarisch! ;)

http://www.ted.com/t..._deception.html

Dido

Veranderd door Dido, 27 augustus 2010 - 23:54

Ik ben niet jong genoeg om alles te weten...
-Oscar Wilde-

Dit forum kan gratis blijven vanwege banners als deze. Door te registeren zal de onderstaande banner overigens verdwijnen.

#2

JWvdVeer

    JWvdVeer


  • >1k berichten
  • 1114 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 28 augustus 2010 - 09:23

Inderdaad interessant filmpje ;).

Een hele leuke verklaring. Die ik overigens al vaker gehoord heb en eigenlijk ook door iedereen min of meer als waar aangenomen wordt. Alleen is het probleem dat de dopaminelevels nog niet helemaal correleren. Dus bij de ťťn is meer dopamine nodig om hetzelfde effect te verkrijgen dan bij de ander (wellicht te wijten aan gewenning?). Daarnaast is het ook niet zo dat iedereen bij een vergelijkbare hoeveelheid bijgeloof dezelfde dingen geloofd (wellicht nog een persoonlijk kader o.i.d.?).

Maar in ieder geval is het wel een hele mooie theorie ;)

#3

Dido

    Dido


  • >1k berichten
  • 1814 berichten
  • Moderator

Geplaatst op 28 augustus 2010 - 15:18

[Edit mod ypsilon: Dit bericht werd geplaatst in reactie op een niet-bijdragende post. Onderstaande is echter wel informatief en interessant voor anderen. Het eerste bericht is verwijderd, de reactie wordt behouden:]

Het gaat erom dat er stimuli zijn die geen betekenis hebben (zoals je kan zien in het filmpje, bij een figuur vol stippen) waarbij we toch geneigd zijn om er een betekenisvolle figuur in te zien. Dit is eenvoudig uitgedrukt van wat er in het dagelijkse leven, met veel ingewikkelder stimuli, maar ook op veel grotere schaal gebeurt: we zien een verband tussen a en b omdat ze bv. samen voorkomen, terwijl er in realiteit geen verband is tussen a en b. Op dat moment weet de observator dit eventueel nog niet, maar na onderzoek zal dan inderdaad vaak blijken dat er geen verband is tussen a en b. Dit is wat ik bedoel met 'stimuli die betekenisloos zijn'. Ik heb het niet zo uitgebreid uitgewerkt, aangezien de spreker dit wťl doet in het filmpje ťn ik het niet beter kan dan de spreker dit doet (hij haalt mooie voorbeelden aan, vaak gebaseerd op visueel 'bedrog').

Hij haalt trouwens ook zelf aan dat het inderdaad vaak op het moment zelf nog onduidelijk is of er al dan niet een verband is tussen stimuli. Bovendien ben ik ervan overtuigd dat jij ook vaak zaken die samen voorkomen, toch niet met elkaar in verband brengt. Omdat je nu eenmaal weet uit ervaring dŗt ze vermoedelijk niets met elkaar te maken hebben. En dan zal jij er ook al op het moment zelf van uitgaan dat de stimuli betekenisloos zijn (beter uitgedrukt: er is geen verband tussen de stimuli).

Dido

Veranderd door ypsilon, 31 augustus 2010 - 11:12

Ik ben niet jong genoeg om alles te weten...
-Oscar Wilde-

#4

Dido

    Dido


  • >1k berichten
  • 1814 berichten
  • Moderator

Geplaatst op 28 augustus 2010 - 23:08

...Die ik overigens al vaker gehoord heb en eigenlijk ook door iedereen min of meer als waar aangenomen wordt.

Het is inderdaad een algemeen aanvaarde theorie dat we informatie zoveel mogelijk proberen te doen passen in (onze eigen opgebouwde) schema's, in structuren die voor ons een zinvol geheel vormen. Maar het is voor 't eerst dat ik over deze toepassing hoorde als verklaring voor het geloof in bovennatuurlijke fenomenen.

Alleen is het probleem dat de dopaminelevels nog niet helemaal correleren. Dus bij de ťťn is meer dopamine nodig om hetzelfde effect te verkrijgen dan bij de ander (wellicht te wijten aan gewenning?). Daarnaast is het ook niet zo dat iedereen bij een vergelijkbare hoeveelheid bijgeloof dezelfde dingen geloofd (wellicht nog een persoonlijk kader o.i.d.?).

Dat klopt... Nu, ik denk dat dit een probleem is waar de ganse neuropsychologie/ neurobiologie nog mee te kampen heeft. We weten iets over de verschillende zaken die zich kunnen voordoen, maar bij de details en de preciezere uitwerking van veel theorieŽn/ vaststellingen loopt men nog serieus vast.

Maar in ieder geval is het wel een hele mooie theorie ;)

Vond ik ook. ;)

Dido
Ik ben niet jong genoeg om alles te weten...
-Oscar Wilde-

#5

ypsilon

    ypsilon


  • >5k berichten
  • 11085 berichten
  • VIP

Geplaatst op 30 augustus 2010 - 12:01

In dit topic stonden verscheidene berichten die niet wetenschappelijk onderbouwd waren / geen bijdrage vormden voor de discussie / provocerend van aard waren. Deze berichten zijn verwijderd. Reacties op deze berichten werden derhalve ook verwijderd.

Bij dezen wil ik nogmaals expliciet herhalen dat dit topic geen plaats is voor pseudo-wetenschap, wetenschapsfilosofie, aanvallen op de Oerknaltheorie, en wat dies meer zijn. Voor persoonlijke rancunes is hier al evenmin plaats. Dergelijke berichten zullen zonder verdere opgaaf van reden verwijderd worden.

Ik wil anderen ook vragen om op dergelijke berichten niet te reageren, maar de report-knop te gebruiken, teneinde de discussie verder on-topic te houden.

#6

317070

    317070


  • >5k berichten
  • 5567 berichten
  • Moderator

Geplaatst op 31 augustus 2010 - 18:41

Wat ik me wel afvraag is of dit niet een typische "Hť, als je zo kijkt op evolutie kan je dit vermeende idee bevestigen"-idee is. De man zegt dat we door onze niet-zo-selectieve patroonherkenning gekregen hebben doordat we alles als vermeend gevaar zien, en niet als bijvoorbeeld de wind. Maar die herkenning als wind is toch ook een deel van de patroonherkenning? Volgens mij gaat het hier niet om een doorgedraaide patroonherkenning, maar eerder om het idee dat het beter is om iets als gevaar te erkennen dan als veilig. Als je het op die 2e manier bekijkt, is die link met 'goedgelovigheid' in het algemeen meteen weg. Ik zie dus eigenlijk niet genoeg argumenten om tot zijn conclusie te komen.

Met andere woorden, ik geloof niet zo in het idee ;)

Ik zie niet goed de link tussen enerzijds: "het is beter om iets als gevaarlijk dan als veilig te herkennen" en "daarom gaan we vaker patronen herkennen, ook al zijn ze er niet."

Veranderd door 317070, 31 augustus 2010 - 18:43

What it all comes down to, is that I haven't got it all figured out just yet
And I've got one hand in my pocket and the other one is giving the peace sign
-Alanis Morisette-

#7

JWvdVeer

    JWvdVeer


  • >1k berichten
  • 1114 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 31 augustus 2010 - 20:30

De man zegt dat we door onze niet-zo-selectieve patroonherkenning gekregen hebben doordat we alles als vermeend gevaar zien, en niet als bijvoorbeeld de wind. Maar die herkenning als wind is toch ook een deel van de patroonherkenning? Volgens mij gaat het hier niet om een doorgedraaide patroonherkenning, maar eerder om het idee dat het beter is om iets als gevaar te erkennen dan als veilig. Als je het op die 2e manier bekijkt, is die link met 'goedgelovigheid' in het algemeen meteen weg.

Ik heb het idee dat dit ook wordt verteld in het filmpje. Een patroon kun je aan verschillende dingen attribueren Maar wanneer je alles als gevaar herkent (attribueert), maak je heel veel type I-fouten (fout-positief). Het idee is alleen dat dit gecorreleerd is aan een hogere dopaminespiegel dat je ergens wel iets in ziet of niets in ziet. Al is die correlatie vooral op het niveau van een populatie.
Sowieso werd `wind` an sich niet als patroon gebruikt, maar werd afgevraagd waarom we aan die leeuw dachten en niet aan de `wind of zoiets...`.

Zelf had ik totaal niet het idee dat het ging om doorgedraaide patroonherkenning.

En dat je er niet in geloofd, dat is jouw zaak. Maar waar geloof je dan niet exact in?

Veranderd door JWvdVeer, 31 augustus 2010 - 20:33


#8

Dido

    Dido


  • >1k berichten
  • 1814 berichten
  • Moderator

Geplaatst op 31 augustus 2010 - 21:49

317070, ik snap niet zo goed wat je wil zeggen, denk ik. Of nog, ik heb het gevoel dat ik het filmpje ook ietsje anders heb begrepen (mogelijks vanuit m'n eigen voorkennis vanuit de psychologie). Ik heb het filmpje ook vooral begrepen, denk ik, zoals JWvdVeer dit schreef.

... De man zegt dat we door onze niet-zo-selectieve patroonherkenning gekregen hebben doordat we alles als vermeend gevaar zien, en niet als bijvoorbeeld de wind. Maar die herkenning als wind is toch ook een deel van de patroonherkenning?...

Je zou zo'n evolutionaire verklaring kunnen geven aan de reden waarom wij de info om ons heen niet zo exact verwerken (= informatieverwerking vol vertekeningen en vereenvoudigingen). Maar ik heb niet het idee dat de spreker dit deed. Zo'n evolutionaire verklaring lijkt me ook geen zo'n goede te zijn. Het feit dat we aan vertekende en vereenvoudigde informatieverwerking doen, heeft veel eerder te maken met:
1. ons ganse systeem van zintuigen, zenuwstelsel en onze hersenfunctie die te beperkt is om alles wat om ons heen gebeurt, op te nemen en te verwerken.
2. onze hoge nood aan structuur, controle en voorspelbaarheid: datgene wat we waarnemen, is vaak mede bepaald door onze eigen cognitieve schema's (= ideeŽn die we hebben opgebouwd door ervaringen en leerprocessen over hoe een bepaalde gebeurtenis hoort te lopen of over hoe we verwachten dat bv. een persoon zich zal gedragen). Een beetje cru uitgedrukt: we zien en horen vooral datgene wat we willen zien en horen. Eťn van de redenen waarom we dit doen, is omdat de wereld zo voorspelbaarder lijkt. En meer controle ervaren, geeft ons een gevoel van veiligheid. We kunnen ons dan immers wapenen tegen wat er komt.
3. Mochten we elke prikkel in de omgeving moeten opnemen en verwerken, dan worden we werkelijk overspoeld door de prikkels en zien we door de bomen het bos niet meer.

Volgens mij gaat het hier niet om een doorgedraaide patroonherkenning, maar eerder om het idee dat het beter is om iets als gevaar te erkennen dan als veilig. Als je het op die 2e manier bekijkt, is die link met 'goedgelovigheid' in het algemeen meteen weg. Ik zie dus eigenlijk niet genoeg argumenten om tot zijn conclusie te komen.

Ik begreep het filmpje zelf nochtans op de manier zoals jij het beschrijft. Doordat we zo graag logische verbanden zien tussen iets, doordat we zo graag schema's zien in stimuli, zien we ook vaak verbanden tussen stimuli (= een verklaring voor een patroon van stimuli) die er niet zijn. We geven er blijkbaar bovendien de voorkeur aan om die verklaring voor stimuli te linken aan een 'hoger' wezen, zoals een god of een regering die samenspant om mensen te beÔnvloeden. Ook omdat zo'n visie evolutionair belangrijker was: je kon dan op jouw hoede zijn voor het gevaar vanwege een werkelijk wezen.

Die theorie voor het geloof in vreemde zaken, is hier zeker niet tot in detail uitgewerkt, maar ze biedt misschien wel enkele handvatten voor de verklaring en vooral een richting waarin we verder kunnen zoeken om het geloof in vreemde zaken te verklaren.

Dido

Veranderd door Dido, 31 augustus 2010 - 21:50

Ik ben niet jong genoeg om alles te weten...
-Oscar Wilde-





0 gebruiker(s) lezen dit onderwerp

0 leden, 0 bezoekers, 0 anonieme gebruikers

Ook adverteren op onze website? Lees hier meer!

Gesponsorde vacatures

Vacatures