Springen naar inhoud

- - - - -

BacteriŽle klokkenluider voor dikke darmkanker


  • Log in om te kunnen reageren

#1

Wien Ee

    Wien Ee


  • >1k berichten
  • 3133 berichten
  • VIP

Geplaatst op 01 mei 2011 - 09:41

In de voering van een gezonde dikke darm komt de bacterie Streptococcus gallolyticus niet of nauwelijks voor. Dat verandert wanneer in de darmen (een voorstadium van) kanker ontstaat. Op die locaties vestigt de bacterie zich juist heel graag. Wetenschappers beschrijven hoe die kennis is te gebruiken voor de ontwikkeling van een nieuwe test om darmkanker in een vroeg stadium op te sporen.
Een infectie met de bacterie Streptococcus gallolyticus (S. gallolyticus) kan bij de mens een ernstige ontsteking van de hartklep (endocarditis) veroorzaken. Al meer dan vijftig jaar is bekend dat veel van deze hartpatiŽnten dikke darmkanker hebben. Dat komt zelfs zo vaak voor, dat ze tegenwoordig standaard worden onderzocht op dikkedarmkanker.

Kankerkolonist
'Op de binnenkant van onze darmen leven enorm veel verschillende soorten bacteriŽn. Met genetisch onderzoek zijn die bacteriŽle darmbewoners recentelijk in kaart gebracht. Hoewel de samenstelling van de darmflora per persoon sterk kan verschillen, blijft die samenstelling tijdens het leven vrij stabiel. Maar op plaatsen waar darmkanker ontstaat, wijzigt de darmflora ingrijpend. Dat hebben we aangetoond door de darmflora van gezond weefsel en tumorweefsel van dezelfde patiŽnt met elkaar te vergelijken.'
'Uit studies valt op dat S. gallolyticus niet of nauwelijks voorkomt in een gezonde dikke darm,", "maar we vinden hem wel vaak bij patiŽnten met darmtumoren of een voorstadium daarvan. We denken dat dit komt doordat tumorweefsel heel anders is dan gezond darmweefsel. De hele structuur van het darmweefsel verandert, het weefsel raakt nůg sterker doorbloed en het is ook makkelijker te passeren door bacteriŽn. Doordat ook de stofwisseling sterk verandert, gaan zich andere bacteriŽn vestigen op het tumorweefsel. De Streptococcus gallolyticus is daar een duidelijk voorbeeld van; hij is een onmiskenbare kankerkolonist.'

Collageenklevertje
Wetenschappers onderzochten hoe deze bacterie dat precies doet. Waarom nestelt hij zich niet makkelijk in gezond weefsel, maar foerageert hij wel graag op darmtumoren? Hoe reist hij van de darm naar de hartklep om daar ook nog een ontsteking te veroorzaken? "We hebben aanwijzingen dat collageen - een soort bindweefsel - in dat hele proces een belangrijke rol speelt. De bacterie heeft dat collageen nodig om zich vast te klampen aan de darmwand.
In een gezonde darm is collageen niet bereikbaar voor de bacterie omdat het goed wordt afgeschermd door de darmwand. Maar zodra in dat darmweefsel een poliep ontstaat - het voorstadium van darmkanker - komt het onderliggende collageen tevoorschijn. Dan kan de bacterie wťl aanhaken.''
De bacterie kan ook makkelijk tussen darmcellen doorglippen en zo stilletjes de bloedbaan binnensluipen. "Dat doet hij erg geraffineerd", "want met enkele moleculaire trucjes voorkomt hij dat het afweersysteem groot alarm slaat. Zo komt S. gallolyticus tamelijk Ďgeruisloos' in de bloedbaan. Via die bloedbaan kan hij zich vervolgens vestigen op andere collageenrijke plaatsen, zoals op de hartklep. De bacterie kan zich bovendien ook nog hullen in een beschermende biofilm, waardoor hij nog beter en langer buiten het gezichtsveld van het afweersysteem blijft.

Vroege opsporing
De onderzoekers hebben de relatie van de bacterie met darmkanker en hartklepontstekingen veel begrijpelijker en inzichtelijker gemaakt. Bovendien is deze kennis misschien bruikbaar om darmkanker in een vroeg stadium op te sporen. "Zit S. gallolyticus in het bloed, dan is de kans erg groot dat hij via een poliep of tumor is binnengekomen. Door gerichte screening op antistoffen tegen kenmerkende stukjes van de bacterie kun je dan in principe de voorstadia van darmkanker opsporen. Dat zou prachtig zijn, want juist daar hebben we op dit moment nog geen goede, eenvoudige methoden voor. In ander onderzoek konden we met zo'n test elf van de twaalf darmkankerpatiŽnten opsporen, dus zo'n test op antistoffen biedt perspectief."
De Streptococcus gallolyticus is een bacterie, die meestal verschijnt als gevolg van (een voorstadium van) darmkanker. De onderzoekers hebben inmiddels ook een andere bacterie op de korrel, die misschien een bijdrage levert aan een verhoogde kans op darmkanker. "We kijken naar Salmonella, als vlaggenschip van de grote groep van enterobacteriŽn. Die bacteriŽn maken toxines, giftige stoffen die schadelijke ontstekingsprocessen in gang kunnen zetten. Het lijkt erop dat je bij darmkankerpatiŽnten iets vaker infectiemarkers voor Salmonella-infecties ziet. Mogelijk verhoogt een chronische maar lichte infectie met Salmonella de kans om op de lange termijn darmkanker te ontwikkelen, maar dat is echt nog een hypothese die getoetst moet worden."

Bloedtest
Het verband tussen bacteriŽn en kanker is niet nieuw. Eind vorige eeuw toonden wetenschappers aan dat de bacterie Helicobacter pylori een maagzweer, maar ook maagkanker kan veroorzaken. 'Studies laten zien dat er geen darmkanker ontstaat bij steriel gekweekte muizen, die geen bacteriŽn in hun darmen hebben. En mensen met een chronische darmontsteking, zoals colitis ulcerosa of de ziekte van Crohn, hebben juist een verhoogde kans op darmkanker. Dergelijke voorbeelden vormen geen direct bewijs, maar maken verder onderzoek naar de relatie tussen bacteriŽn en darmkanker wel heel interessant.'

Bron:
Radboud Universiteit Nijmegen

Wetenschappelijke publicatie:
Annemarie Boleij, ..., Harold Tjalsma, e.a.: Novel Clues on the Specific Association of Streptococcus gallolyticus subsp gallolyticus With Colorectal Cancer
Heb je interesse in journalistiek? Wij zoeken versterking! Speurwerk, deel van het team, meer weten: klik.

Dit forum kan gratis blijven vanwege banners als deze. Door te registeren zal de onderstaande banner overigens verdwijnen.




0 gebruiker(s) lezen dit onderwerp

0 leden, 0 bezoekers, 0 anonieme gebruikers

Ook adverteren op onze website? Lees hier meer!

Gesponsorde vacatures

Vacatures