Springen naar inhoud

Onderscheid tussen leenwoorden


  • Log in om te kunnen reageren

#1

Pajken

    Pajken


  • 0 - 25 berichten
  • 2 berichten
  • Gebruiker

Geplaatst op 03 januari 2013 - 12:33

Beste,

bij het maken van een paper over "Fremdwörter" in het Duits (mijn studiegebied is Duits en ik studeer momenteel in Salzburg) maak ik een vergelijking tussen leenwoorden in de Duitse en in de Nederlandse taal. Voor het theoretisch gedeelte is daarbij het onderscheid tussen "Fremdwörter" enerzijds en "Lehnwörter" anderzijds van belang (dezelfde onderscheiding als in het Engels "Foreign word" vs. "Loanword"). Daarbij hebben "Fremdwörter" zich niet of in mindere mate aan de taalwetten van het Nederlands/Duits aangepast en worden daardoor door sprekers ook eerder als vreemd aanzien, terwijl "Lehnwörter" in het taalsysteem integreert zijn. Enkele voorbeelden uit het Duits:

- Fremdwort: Computer, Manager, Philosophie, Rhytmus, ...
- Lehnwort: Mauer (Lat. murus), Fenster (Lat. fenestra), Wein (Lat. vinum), ...


Wat ik me nu afvroeg, en uiteraard belangrijk is voor de vergelijking van beide talen: wordt een soortgelijk onderscheid gemaakt in de Nederlandse taalkunde? Tot hiertoe heb ik enkel de benaming "Leenwoord" gevonden, maar gezien ik niet zo goed thuis ben in de Nederlandse taalkunde, wou ik het hier even navragen...


Alvast bedankt

Dit forum kan gratis blijven vanwege banners als deze. Door te registeren zal de onderstaande banner overigens verdwijnen.

#2

Rhiannon

    Rhiannon


  • >1k berichten
  • 2747 berichten
  • Moderator

Geplaatst op 03 januari 2013 - 13:45

In het Nederlands maken we hier ook onderscheid, al noemen we het allemaal leenwoorden. Men kent verschillende vormen van leenwoorden (eigenlijk een misleidende term, aangezien het woord niet is geleend van maar ontleend aan een andere taal). We maken onderscheid tussen vreemde woorden, bastaardwoorden en barbarismen.

Een vreemd woord is een leenwoord waarvan de oorspronkelijke vorm niet is aangepast aan de fonologie, morfologie en spelling van het Nederlands. Voorbeelden: überhaupt (uit het Duits) en bureau (uit het Frans). Ook kent het Nederlands veel leenwoorden die vaak niet meer als zodanig worden herkend. Het Groot Leenwoordenboek van Van Dale omschrijft 28.000 Nederlandse woorden, afkomstig uit 28 andere talen of taalfamilies.

Een bastaardwoord is ook een leenwoord, maar dit is wel aan de spelling, fonologie of de morfologie van het Nederlands aangepast, bijv.: calorie, krant, sigaar, pover, rugzak.

Dan hebben we nog barbarismen (de anglicismen (“er mist iets” in plaats van “er ontbreekt iets”), gallicismen (“de aandacht trekken op” in plaats van “de aandacht vestigen op”), germanismen (“middels” in plaats van “door middel van” enz.). Vaak zijn deze al zo ingeburgerd dat men het niet meer ziet als barbarisme.

Er bestaat zelfs een Bond tegen Leenwoorden. die zich inzet voor het gebruik van zuiver Nederlands en het terugdringen van leenwoorden. Ze hebben een website (of zoals ze zelf zeggen webstek) waarin ze een woordenlijst proberen samen te stellen met Nederlandse woorden ter vervanging van leenwoorden. Zie hier.
Hoe minder kennis, des te onwrikbaarder het oordeel.

#3

Pajken

    Pajken


  • 0 - 25 berichten
  • 2 berichten
  • Gebruiker

Geplaatst op 03 januari 2013 - 14:24

Van harte bedankt voor je snelle antwoord. Het behoedt mij voor foute conclusies over de terminologie in het Nederlands!

Is het dan zo, dat enkel de orthografie en uitspraak van het woord als criterium genomen worden in de onderscheiding tussen vreemde woorden en bastaardwoorden? Ik stel me vragen bij intussen zeer goed ingeburgerde Anglicismen als computer, of ook het door jou geciteerde Gallicisme bureau, die dan technisch gezien wel als vreemd woord gelden, maar zich zodanig in onze Nederlandse woordenschat hebben genesteld, dat ik vreemd woord als benaming zo 'vreemd' klinken vind?

Veranderd door Pajken, 03 januari 2013 - 14:28


#4

Rhiannon

    Rhiannon


  • >1k berichten
  • 2747 berichten
  • Moderator

Geplaatst op 04 januari 2013 - 13:58

Niet alleen de uitspraak, maar ook de morfologie en de spelling worden als criterium genomen. Kijk bijvoorbeeld naar "überhaupt": dat is totaal niet aangepast aan het Nederlands, maar blijft een Duits woord, zowel qua uitspraak als qua spelling.

Het woord calorie daarentegen, dat uit het Latijn (calor = hitte) via het Frans naar ons kwam, is wel aangepast (het meervoud bijvoorbeeld is calorieën en niet zoals in het Frans calories).

Ook zeer ingeburgerde barbarismen blijven barbarismen. Zeker Engelse leenwoorden worden vaak gebruikt hoewel er een zeer goed Nederlands woord bestaat (bijvoorbeeld kids in plaats van kinderen, of human resource manager in plaats van personeelschef). Zeer veel hiervan is op het conto te schrijven van de media of van internationale bedrijven.
Hoe minder kennis, des te onwrikbaarder het oordeel.





0 gebruiker(s) lezen dit onderwerp

0 leden, 0 bezoekers, 0 anonieme gebruikers

Ook adverteren op onze website? Lees hier meer!

Gesponsorde vacatures

Vacatures