Springen naar inhoud

- - - - -

Geuren zijn wel te benoemen – als je er maar woorden voor hebt


  • Log in om te kunnen reageren

#1

Wien Ee

    Wien Ee


  • >1k berichten
  • 3133 berichten
  • VIP

Geplaatst op 05 januari 2014 - 10:59

Mensen zijn slecht in het benoemen van geuren, wordt over het algemeen aangenomen. Veel wetenschappers menen dat de taalcentra in het brein simpelweg geen toegang hebben tot het gedeelte waar geuren worden geïnterpreteerd. Maar is dat wel zo? Taalwetenschappers ontdekten dat er mensen zijn die het wél kunnen – omdat ze er de woorden voor hebben.

Is het slecht kunnen benoemen van geuren een algemeen menselijk, biologisch probleem of een cultureel probleem? Er zijn immers talen die meer woorden hebben voor geuren dan het Engels (en andere westerse talen). Zouden sprekers van die talen net zo slecht zijn in het benoemen van geuren?

Geplaatste afbeelding

Jahai
De onderzoekers namen de proef op de som. Ze vergeleken tien Engelssprekende mannen met tien sprekers van het Jahai, een taal die gebruikt wordt in een bergachtig regenwoud op de grens van Maleisië en Thailand. Het Jahai heeft een stuk of tien zelfstandige woorden voor geuren. Die woorden zijn abstract, net zoals 'rood' of 'blauw' abstract zijn. Met één zo'n woord kunnen uiteenlopende geuren worden aangeduid: zo is ltpɨteen woord dat de geur beschrijft van verschillende bloemen, rijp fruit, een doerian, parfum, zeep, agarhout en de geur van de beermarter. Cŋɛs, een ander woord, duidt zowel de geur van benzine aan als van rook, vleermuizenpoep, bepaalde duizendpoten en wilde gemberwortel.

Geuren en kleuren
Ze lieten de Engelssprekenden en de Jahaisprekers allemaal dezelfde geurensamples ruiken, in dezelfde volgorde. Het ging om geuren als kaneel, terpentijn, rook, chocola, banaan, zeep en ui. Op hun simpele vraag: 'wat ruik je', kregen ze van de Jahaisprekers duidelijker en meer eensluidende antwoorden dan van de Engelsen.

Zoeken naar woorden
Als controle-experiment lieten ze dezelfde proefpersonen ook kleuren benoemen. Dat ging de Engelsen een stuk makkelijker af dan het benoemen van geuren. Dat wil zeggen: ze gaven gemiddeld vijf keer zo lange antwoorden in het geurenexperiment dan in het kleurenexperiment. Ze zochten naar omschrijvingen ('Het ruikt zoet, hoe zeg je dat, als kauwgum') en verschilden nogal in hun karakteriseringen. Zo werd de kaneelgeur aangeduid met 'kruidig', 'zoet', 'snoep', 'rook', 'laurierbes', 'eetbaar', 'wijn', 'potpourri'. Jahaisprekers gaven voor geuren ongeveer even korte antwoorden als voor kleuren.
Het grootste verschil tussen de twee groepen proefpersonen was echter dat Jahaisprekers in 99 procent van de gevallen voor een abstracte term kozen om geuren of kleuren te benoemen. Engelsen kozen bij het benoemen van kleuren ook overwegend voor abstracte termen – dus 'groen' en niet 'graskleurig' - maar bij geuren deden ze dat zelden. Daar kozen ze vooral voor verwijzende beschrijvingen als: 'het ruikt als fruit/bloemen/kauwgum'.

Westers resultaat geldt niet overal
De onderzoekers concluderen dat het dus wel degelijk mogelijk is om geuren goed te benoemen – mits je er de woorden voor hebt. Jahaisprekers hebben een geurenvocabulaire dat ze vloeiend gebruiken en dat toont aan dat slecht zijn in het benoemen van geuren geen biologische beperking is, maar een culturele.


Bron:
Radboud Universiteit Nijmegen


Publicatie:
Asifa Majida and Niclas Burenhultb: Odors are expressible in language, as long as you speak the right language
Heb je interesse in journalistiek? Wij zoeken versterking! Speurwerk, deel van het team, meer weten: klik.

Dit forum kan gratis blijven vanwege banners als deze. Door te registeren zal de onderstaande banner overigens verdwijnen.

#2

Benm

    Benm


  • >5k berichten
  • 8798 berichten
  • VIP

Geplaatst op 05 januari 2014 - 14:31

Hmm.. zou dit ook waar zijn: http://marijn23.word...n-kleuren-zien/
Victory through technology

#3

Het Knorrepotje

    Het Knorrepotje


  • >25 berichten
  • 87 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 09 januari 2014 - 22:27

Ik moet bekennen dat me dit enigszins voor de hand lijkt te liggen..

Als je meer woorden hebt om iets te beschrijven, dan zul je het ook beter kunnen beschrijven. Het kan zijn dat ik de tekst verkeerd interpreter, maar dit is wat ik eruit haal..
Think like a proton, and stay positive.

#4

Benm

    Benm


  • >5k berichten
  • 8798 berichten
  • VIP

Geplaatst op 10 januari 2014 - 02:08

Ik denk dat die interpretatie wel klopt ergens.

Een voorbeeld heb je al met de geur van bepaalde chemicalien, die voor leken omschreven worden als "chemisch", "zoeitig", "weeing", terwijl een laborant waarschijnlijk direct een collega maant om "die fles methanol dicht te draaien".

Overigens verbaast me wel dat de engelssprekenden geuren als kaneel, banaan, chocola of zelfs 'ui' niet direct konden benoemen als de exacte geurbron.
Victory through technology

#5

Wien Ee

    Wien Ee


  • >1k berichten
  • 3133 berichten
  • VIP

Geplaatst op 10 januari 2014 - 21:48

Als je meer woorden hebt om iets te beschrijven, dan zul je het ook beter kunnen beschrijven.


Het Jahai heeft maar tien woorden voor geuren. Toch kunnen sprekers van die taal geuren heel goed benoemen. Dat een taal goed gekozen, "abstracte" woorden heeft voor geuren, lijkt vooral belangrijk om geuren goed te kunnen benoemen.


P.s.: van mij mogen ze die tien geurwoorden van het Jahai, invoeren in het Nederlands. Als je met die tien woorden geuren beter kan benoemen, dan kan je waarschijnlijk ook beter communiceren over geuren.
Heb je interesse in journalistiek? Wij zoeken versterking! Speurwerk, deel van het team, meer weten: klik.

#6

Benm

    Benm


  • >5k berichten
  • 8798 berichten
  • VIP

Geplaatst op 11 januari 2014 - 03:48

Soms worden zulke woorden wel overgenomen. Qua smaken kennen we hier tradioneel zuur, zoet, bitter en zout. De japanse term 'umami' raakt het echter wel ingeburgerd in de nederlandse taal om die specifieke eigenschap te benoemen, terwijl we er voorheen geen woord voor hadden.
Victory through technology

#7

Wien Ee

    Wien Ee


  • >1k berichten
  • 3133 berichten
  • VIP

Geplaatst op 11 januari 2014 - 11:33

Voordat zo´n woord, zoals ´umami´, voor een smaak, ingeburgerd raakt, deel van de algemene woordenschat, zal wel een hele tijd duren. Die tien (twaalf) geurwoorden uit het Jahai, invoeren in het Nederlands, wat mij wel een goed idee lijkt, is dan een vrijwel onmogelijke opgave, denk ik.

Ik heb wat gezocht. Die geurwoorden van het Jahai zijn:

wsf-001-a.PNG
Bron (pagina 5)



De gehele tekst van de publicatie bij het onderzoek is trouwens online te lezen:
Asifa Majida and Niclas Burenhultb: Odors are expressible in language, as long as you speak the right language
Heb je interesse in journalistiek? Wij zoeken versterking! Speurwerk, deel van het team, meer weten: klik.





0 gebruiker(s) lezen dit onderwerp

0 leden, 0 bezoekers, 0 anonieme gebruikers

Ook adverteren op onze website? Lees hier meer!

Gesponsorde vacatures

Vacatures