Springen naar inhoud

Waar komt de indruk een "Ik" te hebben vandaan?


  • Log in om te kunnen reageren

#1

*_gast_Bartjes_*

  • Gast

Geplaatst op 16 februari 2014 - 12:54

De gedachte dat wij mensen een "Ik" hebben is wijdverbreid. Aangezien er in ons psychisch leven niet zoiets als een "Ik" als persoonlijkheidskern is aan te wijzen, is dat vreemd. Persoonlijk geloof ik (d.w.z. Bartjes) niet in een Ik. De moderne psychologie kan er ook weinig mee. Er bestaan uiteraard wel personen en persoonlijkheden, maar een essentiële kern daarvan is niet te vinden

Blijft de vraag hoe mensen ertoe komen zichzelf te beleven als een "Ik". Pas bedacht ik als verklaring het volgende:

We beleven onszelf vooral als "Ik" in bedreigende situaties, wanneer ons fysieke en/of geestelijk voortbestaan gevaar loopt. Zolang alles soepeltjes loopt gaan we gemakkelijk op in onze werkzaamheden, hobby's, etc. Dan is er weinig of geen Ik-besef. Daarom zou ons Ik-besef wel eens kunnen berusten op de activiteiten van dat deel van onze psyche dat bedreigende situaties signaleert. Er is dan nog steeds geen "Ik" als essentiële persoonlijkheidskern, maar wel een ingebouwde psychische alarmfunctie die dwingend de aandacht op optredende gevaren vestigt. In dergelijke emotioneel geladen situaties lukt het niet meer de zaken objectief te bekijken: objectief is er dan immers enkel aan de hand dat meneer of mevrouw zus of zo zich bedreigd weet, maar voor die persoon zelf zal het zijn alsof zijn of haar "Ik" bedreigd wordt. Het objectieve gezichtspunt is door hun emotionele staat niet langer toegankelijk. Zo wordt de gedachte dat men een "Ik" heeft erin gehamerd.

Zou dit kunnen kloppen?

Dit forum kan gratis blijven vanwege banners als deze. Door te registeren zal de onderstaande banner overigens verdwijnen.

#2

Peter Hamlap

    Peter Hamlap


  • 0 - 25 berichten
  • 3 berichten
  • Gebruiker

Geplaatst op 16 februari 2014 - 22:58

Je stelt de vraag hoe mensen ertoe komen zichzelf te beleven als een 'Ik'.

Het antwoord lijkt me vrij simpel. Dat jij als enige waarneemt wat je waarneemt, en dat jij als enige denkt wat je denkt. Indien je jezelf niet accepteert als unieke waarnemer van dat unieke beeld van de wereld, ontken je feitelijk de waarneming die je doet, en de gedachten die je erover hebt.

Zij die erg alert zijn of erg actief waarnemen zullen dus (doorgaans) bewuster zijn, en die 'ik' meer beleven. Ervanuitgaand dat je bij angsten alerter gaat waarnemen klopt je redenering dan wel, maar toch is het naar mijn mening wel te kort door de bocht.

#3

*_gast_Bartjes_*

  • Gast

Geplaatst op 16 februari 2014 - 23:30

Ik beleef mijzelf wel als een persoon, en ik ga er ook vanuit dat anderen niet (exact) beleven wat ikzelf beleef. Dat is het punt niet. Onder "Ik" versta ik een veronderstelde essentiële kern van mijzelf, iets dat door de jaren heen hetzelfde blijft wat er verder ook aan mijn geest of lichaam zou veranderen. Mensen zeggen: ik was vroeger scholier, timmerman of wat dan ook, en nu ben ik zus of zo. Inmiddels beschouw ik mijn "Ik" als een onzinnig begrip. Er is wel een zekere continuïteit van mijn lichaam en geest vanuit het verleden naar de toekomst, maar daar is ook alles mee gezegd. Het begrip van het "Ik" is echter hardnekkig, en daarvoor zoek ik een verklaring.

Veranderd door Bartjes, 16 februari 2014 - 23:32


#4

Peter Hamlap

    Peter Hamlap


  • 0 - 25 berichten
  • 3 berichten
  • Gebruiker

Geplaatst op 17 februari 2014 - 00:13

Waarom zou die 'ik' heel je leven exact hetzelfde moeten zijn? Pantha rei. Als de kern iets is dat altijd hetzelfde blijft valt DNA als kern van ons lichaam net zo goed af. Misschien is de mate van verandering ook wel een deel van de kern van wie jij bent.

Als je dan toch alleen het blijvende als kern van jouwzelf wilt benoemen, zijn dat dus die dingen die jij heel je leven al denkt. zaken die jij als kind hebt geleerd, en altijd trouw bent gebleven tezamen met jouw oudste herinneringen zijn dan dus jouw meest basale beginselen. Per persoon kan dat dan ook sterk verschillen.

#5

*_gast_Bartjes_*

  • Gast

Geplaatst op 17 februari 2014 - 00:34

In dat geval zijn we het eens. Wellicht is de gedachte aan een "Ik" in de bedoelde zin tegenwoordig al minder gangbaar dan vroeger?

#6

Benm

    Benm


  • >5k berichten
  • 8803 berichten
  • VIP

Geplaatst op 17 februari 2014 - 03:28

Misschien is het helemaal niet zo moelijk. Je kunt zaken meemaken en op dat moment zeggen "daar baal ik van" of "daar ben ik blij mee".

Dit is echter een momentopname van hoe er op dat specifieke moment over denkt, terwijl je in de loop van je leven veranderd. Zo komt het wellicht ook dat zaken waarvan je dacht "dat vind ik een goed idee!" achteraf verworden tot "daar heb ik spijt van".

Je definitie van wat je zelf bent kan veranderen over de loop de jaren. Sterker nog, die moet haast wel veranderen gezien je bij geboorte geen idee van 'ik' had en die gedurende loop van je leven wel krijgt/hebt.
Victory through technology

#7

*_gast_Bartjes_*

  • Gast

Geplaatst op 17 februari 2014 - 10:06

Inmiddels denk ik er ook zo over. Ik dacht dat dit vanuit westers perspectief een nogal revolutionaire visie is, aansluitend bij het proces-denken, het boeddhisme en de moderne neuropsychologie. Maar kennelijk zijn er inmiddels veel meer mensen die het zo zien...

Het loslaten van de gedachte aan een "Ik" heeft echter nogal wat consequenties:

- Er is dan geen onafhankelijke, vrije persoonlijkheidskern meer die beslissingen neemt.

- Verantwoordelijkheid is een (al dan niet nuttige) fictie.

- Er zijn geen zaken die definiëren wie je echt bent, waar je echt voor staat, etc.

- Je kan wat je houding in het leven betreft nergens meer zeker van zijn.

Het niet verdragen van die onzekerheden kan ook een reden zijn waarom mensen aan het bestaan van een Ik vasthouden.

#8

Maiskorrel

    Maiskorrel


  • 0 - 25 berichten
  • 2 berichten
  • Gebruiker

Geplaatst op 20 februari 2014 - 16:01

Interessant onderwerp

Misschien is de gedachten hebben van een "ik" wel een soort van mentaal verdedigingsmechanisme tegen onze eigen intelligentie. Zou je de gedachten van een "ik" helemaal los laten dan verdwijnt eigenlijk de hele moraliteit. Inderdaad verantwoordelijk, of eigenlijk gewoon "goed" en "kwaad" worden fictieve begrippen, verzinsels van de mens. Toch hebben we een gevoel van moraliteit nodig om als groep te kunnen overleven, vandaar de stelling dat de gedachten hebben van een "ik" dient als verdedigingsmechanisme.

Veranderd door Maiskorrel, 20 februari 2014 - 16:02


#9

*_gast_Bartjes_*

  • Gast

Geplaatst op 20 februari 2014 - 16:51

De maatschappij houdt personen ook verantwoordelijk voor daden die in andere tijden en onder andere omstandigheden zijn begaan. Strikt genomen heb je het dan niet meer over de zelfde personen, maar over voorlopers van de huidige personen. Je zou die gedachte dat iemand steeds dezelfde persoon blijft, inderdaad een juridische fictie kunnen noemen.

#10

Benm

    Benm


  • >5k berichten
  • 8803 berichten
  • VIP

Geplaatst op 21 februari 2014 - 02:05

Zou je de gedachten van een "ik" helemaal los laten dan verdwijnt eigenlijk de hele moraliteit. Inderdaad verantwoordelijk, of eigenlijk gewoon "goed" en "kwaad" worden fictieve begrippen, verzinsels van de mens. Toch hebben we een gevoel van moraliteit nodig om als groep te kunnen overleven, vandaar de stelling dat de gedachten hebben van een "ik" dient als verdedigingsmechanisme.


Ik vraag me af of dat zo is: Mensen zonder die moraliteit worden vaak 'psychopaten' genoemd, maar die hebben juist een groot idee van zelf en eigenbelang.

Juridisch gezien is het al helemaal een lastige kwestie. Soms heb je een geval waarbij overduidelijk is dat iemand veranderd is, bijvoorbeeld een verdachte die door een hersentumor oid overdreven agressief was. Nadat die tumor verwijderd/behandeld is is dat gedrag ook verdwenen. In zo'n geval kan een rechter best besluiten dat die verdachte niet toerekengsvatbaar was op het moment van handelen, en/of er geen kans op recidive is.

Anderzijds heb je de normaal verlopende veranderingen van een persoon. Je zou ook kunnen stellen dat iemand tussen zn 20e en 30e een stuk 'rustiger' of 'verantwoordelijker' is geworden, en op basis daarvan soortgelijk kunnen beslissen. In de praktijk komt het niet zo vaak voor dat iemand pas 10 jaar na een geweldsdelict berecht wordt, maar zulke verandering als grond voor vrijspraak of strafvermindering hoor je ook niet vaak. Wel zal men er rekening mee houden dat het een heel oud delict is - wellicht heeft dat toch met de perceptie te maken dat iemand nogal veranderd kan zijn(?).
Victory through technology

#11

*_gast_Bartjes_*

  • Gast

Geplaatst op 21 februari 2014 - 09:47

Ik vraag me af of dat zo is: Mensen zonder die moraliteit worden vaak 'psychopaten' genoemd, maar die hebben juist een groot idee van zelf en eigenbelang.


Het kan naar twee kanten ontsporen:

- Er is geen onafhankelijke persoonlijkheidskern, dus alle streven is zinloos.

- Er is geen onafhankelijke persoonlijkheidskern, dus mij kan niets worden aangerekend.

Het boeddhisme ziet het zo:

- Er is geen onafhankelijke persoonlijkheidskern, dus alle eigendunk is misplaatst. Vanuit dat bescheiden en begripsvolle perspectief probeert men er voor zichzelf en anderen het beste van te maken.

Dat lijkt mij persoonlijk een werkbare optie.

#12

Jeanmens

    Jeanmens


  • >25 berichten
  • 91 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 23 februari 2014 - 11:39

De filosoof Hume beweerde dat hij weliswaar -impressies had van het lichaam zoals bv die van het hoofd ,in de spiegel ,maar -ik-had hij nog nooit gezien.
Hij trok daaruit de conclusie dat -ik- niet bestond.





0 gebruiker(s) lezen dit onderwerp

0 leden, 0 bezoekers, 0 anonieme gebruikers

Ook adverteren op onze website? Lees hier meer!

Gesponsorde vacatures

Vacatures