Springen naar inhoud

- - - - -

Kosmisch vuurwerk


  • Log in om te kunnen reageren

#1

Michel Uphoff

    Michel Uphoff


  • >5k berichten
  • 5395 berichten
  • Moderator

Geplaatst op 10 juli 2014 - 14:33

NGC 4258 (M106) is een spiraalvormig sterrenstelsel, vlak bij het sterrenbeeld Grote Beer. Met het blote oog is het niet zichtbaar, daarvoor is een kleine telescoop nodig. Het sterrenstelsel lijkt wel wat op onze eigen Melkweg, en ligt met een afstand van 23 miljoen lichtjaar op astronomische schaal 'om de hoek'.
 
Op twee punten wijkt het stelsel sterk van onze thuishaven af: Twee spiraalarmen staan onder een duidelijke hoek met het rotatievlak van het stelsel, en in het stelsel huist een superzwaar zwart gat dat met een massa van ongeveer 40 miljoen zonnen tien keer zwaarder is als het monster in het centrum van onze melkweg.
 
De twee onder een afwijkende hoek staande armen bestaan niet uit sterren, maar uit gas dat vooral goed zichtbaar is in het relatief langgolvige centimeter- en zeer korte rönten gebied, aan weerskanten van het zichtbare deel van het elektromagnetisch spectrum, links en rechtsonder op de afbeelding:
 
M106 kwartet.jpg
M106 op verschillende golflengten. Met de klok mee: Hubble (zichtbaar licht), Spitzer, Chandra, VLA
devices.jpg
De vier instrumenten Hubble, Spitzer, Chandra, VLA.

 

Het zwarte gat in het hart van het stelsel is erg actief, kennelijk wordt er in een hoog tempo materie verorberd. De moloch produceert tijdens zijn vreetpartij enorme jets van hoog energetische deeltjes die met duizenden kilometers per seconde door het sterrenstelsel razen en botsen met wolken interstellair gas die tientallen miljoenen zonnen zwaar zijn. Door deze botsingen ontstaan gigantische schokgolven terwijl het gas extreem wordt verhit. 
In het röntgenlicht van Chandra zijn grote bellen miljoenen graden heet gas zichtbaar die door de jets van het black hole het sterrenstelsel uitgejaagd worden.
 
Het sterrenstels is zichzelf aan het uithongeren. Naast het black hole dat materie verorbert, verdwijnt ook het interstellaire gas door de jets het stelsel uit. Nu al is zij ongeveer 90% van dit gas kwijt, en wordt er slechts eens in de tien jaar een nieuwe ster geboren (Onze melkweg produceert er ongeveer 3 per jaar). Over 300 miljoen jaar, binnenkort op astronomische tijdschaal, zal M106 zichzelf naar verwachting helemaal hebben leeggeblazen, en stopt de stervorming definitief. Als er niets onverwachts gebeurt, lijkt het lot van M 109 hiermee bezegeld. Langzaam zullen de aanwezige sterren uitdoven.
 
Een kortgeleden gepubliceerde unieke composiefoto van zichtbaar licht (Hubble), infrarood (Spitzer), radiogolven (VLA) en röntgen (Chandra) toont het vuurwerk binnen dit sterrenstelsel heel mooi:
 
M106-Composiet.jpg
M106 beeld samengesteld uit verschillende golflengten. Bron: Nasa, Chandra
Klik voor grote afbeelding.
 

 
Wetenschappelijk paper van Caltech: Bijlage  M106-CalTech.pdf   1021,51K   111 maal gedownload

Motus inter corpora relativus tantum est.

Dit forum kan gratis blijven vanwege banners als deze. Door te registeren zal de onderstaande banner overigens verdwijnen.

#2

descheleschilder

    descheleschilder


  • >1k berichten
  • 1165 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 12 juli 2014 - 16:30

Allereerst mijn complimenten voor deze post. Vooral de foto waarin het stelsel te "zien" is in vier golfengtegebieden (radio-, infrarood-, zichtbare- en röntgengolven) is indrukwekkend en laat ons zien hoe mooi het universum is waarin wij wonen.

Ik heb slechts één vraag, waarop het antwoord waarschijnlijk heel eenvoudig is, maar ik zie het niet.

 

Twee spiraalarmen staan onder een duidelijke hoek met het rotatievlak van het stelsel

 

Hoe kunnen de spiraalarmen onder een hoek staan met het rotatievlak? Roteren misschien andere delen van het stelsel, die een veel grotere massa bezitten dan de armen, en zodoende het rotatievlak bepalen?

Ik lach en dans, dus ik ben; bovendien blijft ondanks de wetenschap het mysterie bestaan!

#3

Michel Uphoff

    Michel Uphoff


  • >5k berichten
  • 5395 berichten
  • Moderator

Geplaatst op 12 juli 2014 - 23:03

Die 'armen' bevatten geen sterren, het zijn gasslierten.

 

Waarschijnlijk staan de jets van het black hole onder een hoek met het rotatievlak van het sterrenstelsel, zodat het interstellaire gas er onder een hoek uit wordt geblazen, ongeveer zoals in deze afbeelding:

 

bh-jet.jpg

Motus inter corpora relativus tantum est.





0 gebruiker(s) lezen dit onderwerp

0 leden, 0 bezoekers, 0 anonieme gebruikers

Ook adverteren op onze website? Lees hier meer!

Gesponsorde vacatures

Vacatures