Springen naar inhoud

wanneer zijn de achternamen officieel ingevoerd?


  • Log in om te kunnen reageren

#1

pangeaman

    pangeaman


  • >100 berichten
  • 224 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 11 april 2006 - 16:38

he hallo,
ik ben al ruim 15 jaar met stamboomonderzoek bezig , en mijn oudste stamvader dateerd van ruim 1630.
hoe verder je in de geschiedenis duikt, hoe vreemder de achternamen worden.
stel je leeft rond 1700 en je heet cornelis, en je vader gerardus , dan noemden ze je in je doopregister cornelis gerardus, zonder achternaam. dus dan weet je in ieder geval dat je vader gerardus heette. stel dat gerardus zijn vader anthonius heette , dan werd dat gerardus anthonius. er kwam een tijd dat men een achternaam aannam. hoe werd dit gedaan?
mijn achternaam is de Rooij. nu blijkt dat dat vroeger een bijnaam was voor iemand met rood haar. zo is waarschijnlijk die naam erin gekomen. maar wanneer?

nog een voorbeeld; van Nostradamus, ( hij was eigenlijk van joodse komaf),
Michel Nostradamus (1503-1566)

De geredde koning zou Ren?de Goede (1434-1480) geweest kunnen zijn, wiens lijfarts een van Michels grootvaders is geweest (maar Nostradamus legt de eer voor de genezing heel bescheiden bij het lot). Ren?schonk de joden een vrijplaats in de Provence. Daar konden ze voortaan onbelemmerd hun godsdienst uitoefenen en een aantal beroepen, waaronder dat van arts, praktiseren. Twee jaar voor Michels geboorte was het met hun rechten gedaan. De joden moesten zich laten dopen of anders vertrekken. Zo belandde de familie van Michel in de schoot van de moederkerk, en nam de meest katholieke naam aan die zich denken laat: Nostradamus, Onze Lieve Vrouwe.
wie weet over de achternamen en wat erom heen hing , meer te vertellen.?


groeten pangeaman.
''Niemand is slim genoeg om zijn eigen domheid te bevatten''.

Dit forum kan gratis blijven vanwege banners als deze. Door te registeren zal de onderstaande banner overigens verdwijnen.

#2

EelcoStorm

    EelcoStorm


  • >250 berichten
  • 289 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 11 april 2006 - 16:47

Tot enkele eeuwen geleden waren achternamen niet gebruikelijk, tenzij bij adellijke personen die er belang bij hadden hun afstamming via de achternaam te laten vastleggen. Omdat alleen een voornaam, voor de herkenning van de persoon vaak niet voldoende was, werd daar dan een toevoeging aan gegeven die aangaf welke Jan of Marie dan bedoeld werd. De aard van deze toevoeging varieerde van regio tot regio. In veel streken werd hier het zogenaamde patroniem toegepast, een aanduiding die op de naam van de vader was gebaseerd. Jan, de zoon van Willem, werd dan Jan Willems, en Jan, de zoon van Hendrik, Jan Hendriks. In andere streken werd de naam van de boerderij (toponiem) waar men woonde of een aanduiding van een eigenaardigheid of het beroep van de persoon genomen.

In grotere plaatsen was echter ook naam plus patroniem niet voldoende om iemands identiteit uniek vast te stellen, en hier kwam de gewoonte om een familienaam te nemen. Na verloop van tijd hadden in de steden (waar bijvoorbeeld meerdere wevers woonden zoals in Gent of Ieper) en in dichtbevolkte streken (zoals West-Nederland) de meeste mensen wel familienamen. In andere streken (zoals Groningen en Friesland) waren ze echter buiten de steden een zeldzaamheid. Daar hadden bijvoorbeeld alleen de hogere lagen een familienaam, of zelfs alleen de immigranten vanuit streken met familienamen. Bovendien was de overerving van familienamen vaak onregelmatig - in het algemeen kreeg men de familienaam van de vader, maar soms ook die van de moeder of een van de grootouders. Ook kwam het voor dat na een aantal geslachten de familienaam werd gewijzigd of verdween.

In Oost-Nederland werden huisnamen als achternaam gebruikt. Daar heette men naar de boerderij waar men woonde. Zolang de boerderij van vader op zoon overgaat, lijkt dat op een erfelijke geslachtsnaam. Maar de achternaam verandert als men verhuist, bijvoorbeeld om in te trouwen op een andere boerderij. Deze gewoonte wordt in bepaalde gebieden, zoals in Winterswijk, nog steeds gehanteerd. Mensen zijn daar beter bekend bij hun boerderijnaam dan bij hun officiële achternaam. Die namen eindigen vaak op 'ink'. Die uitgang is ook terug te vinden in het woord enk. Daarmee wordt de bij de boerderij behorende es bedoeld, een hoger gelegen akker. Soms is zelfs een combinatie van achternaam en boerderijnaam mogelijk, zoals Leferink op Reinink en Scholte op Reimer. Het achtervoegsel '-ink', '-ing' of '-inga' betekent in het Saksisch ook zoon, zodat 'ink' namen zoals Udink (zoon van Udo) als een gewoon patronymicum kunnen worden gezien.

Om eenheid in de systemen te krijgen, werd in de Napoleontische tijd besloten dat iedereen die nog geen achternaam had er één moest kiezen, en dat achternamen altijd van vader op kind zouden overgaan. Vaak werd toen een naam ingevuld van waar men afkomstig was. Zo ontstonden onder andere Van Brabant, Van Geel, Van Aken, Van Brussel... Ook werden veel (afleidingen van-) ambachten of beroepen toen vastgelegd in een achternaam, want zo was men immers bekend: De Wachter of Wachters, De Wever, Cuypers de Volder, Smids...

Aanvankelijk was dit bevel zonder veel daadwerkelijke effectiviteit, maar met de invoering van de burgerlijke stand (18 november 1811) werd het dan toch menens, al werden gedurende geruime tijd nog 'vergeten' mensen van een achternaam voorzien. Vooral bij gehuwde vrouwen kwam het aanvankelijk wel voor dat men niet precies wist welke achternaam in een akte moest worden vermeld omdat bijvoorbeeld de vader en/of de eventuele broers al voor 1811 waren overleden en nog geen familienaam hadden gehad of omdat ze te ver weg woonden om precies te weten welke achternaam zij hadden aangenomen. Vaak werd dan gewoon een achternaam verzonnen die in de volgende akte vervolgens weer een andere kon zijn of men noemde slechts het patroniem van de vader zoals dat voor 1811 meestal gebruikelijk was geweest.

Vanaf deze datum was het zo dat een kind altijd de achternaam van de vader kreeg (als er geen vader bekend was, de vader wenste het niet te erkennen, of de moeder wenste de erkenning tegen te houden, kreeg het kind de naam van de moeder). De burgemeester heeft het voorrecht een naam te kiezen van een vondeling. Het was de gewoonte dat een getrouwde vrouw de achternaam van haar man voerde, echter officieel veranderde haar naam niet en hield ze haar 'meisjesnaam'.

Bron: wikipedia, gezocht op 'achternaam'.

Eelco

#3

evilbu

    evilbu


  • >250 berichten
  • 792 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 12 april 2006 - 09:09

Op school hebben ze mij geleerd dat er meer 'gekke' Nederlandse achternamen zijn dan Vlaamse, omdat achternamen al bestonden in Vlaanderen toen Napoleon kwam. Bij de verplichte invoering van achternamen hebben veel Nederlanders het niet serieus genomen en vreemde namen bedacht. Of is dit een fabeltje?

#4

EelcoStorm

    EelcoStorm


  • >250 berichten
  • 289 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 12 april 2006 - 09:22

Dat de Nederlanders het niet serieus namen en dus rare namen gingen verzinnen klopt wel, maar of Vlaanderen al eerder met achternamen werkte, dat zou ik je niet durven zeggen. Misschien dat Vlaanderen al wat eerder binnen de Franse invloedssfeer viel?

Eelco

#5

pangeaman

    pangeaman


  • >100 berichten
  • 224 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 12 april 2006 - 14:22

. Misschien dat Vlaanderen al wat eerder binnen de Franse invloedssfeer viel?

weet je ik heb het momenteel over de periode +/- 1630 tot 1680.
ik weet dat het in de tijd van Napoleon helemaal verplicht was een achternaam te nemen. maar ik praat over de periode voor Napoleon.
een voorbeeld,we gaan terug in de tijd.
mijn achternaam is de Rooij.nu met computer is men geneigd om te schrijven de Rooy, zelfs hier op gemeentehuis. rond 1750 was het de Roij, rond 1685 was het de Roeij, rond 1700 was het de Rode , en daarvoor (rond 1680) gebruikte men , in mijn stamboom tenminste de voornaam van de persoon, gevolgd door de voornaam van vader. vb pieter adriaense. adriaen was dus de vader van Pieter.
zoals ik al zei, spreek ik hier over de periode 1630-1680.
ik wil dit graag weten omdat ik niet meer op achternaam kan zoeken, maar naar voornamen, die ik moet gaan zien te linken met een moeder, doppgetuigen enz.
groeten pangeaman.
''Niemand is slim genoeg om zijn eigen domheid te bevatten''.

#6

EelcoStorm

    EelcoStorm


  • >250 berichten
  • 289 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 12 april 2006 - 14:58

Achternamen kwamen inderdaad voor voordat Napoleon ze verplicht stelde, maar in beperkte mate. Soms werd een achternaam gebruikt om een specifieke familie aan te duiden als er teveel mensen Jansz. heetten (bijvoorbeeld) en dan werd ondermeer geput uit uiterlijke kenmerken.
Je zegt dat je al 15 jaar genealogisch onderzoek doet, dus mijn goede raad zal je vast bekend voorkomen: kijk heel erg uit als je voornamen gaat linken. Je zal de eerste niet zijn die er de fout mee in gaat. Probeer altijd een extra bevestiging van een gevonden naam te vinden. Believe me, I know... :wink:
Succes met je navorsingen!

Eelco

#7

DonkerGefliptheid

    DonkerGefliptheid


  • 0 - 25 berichten
  • 16 berichten
  • Gebruiker

Geplaatst op 19 april 2006 - 18:51

Ik heb er eigenlijk wel een klein lullig verhaaltje over gehoord.

Hetgeen was dat een koning zijn volk in een register wou plaatsen om een goed overzicht van zijn bevolking had. Het probleem was dat meerdere mensen dezelfde naam hadden, dus moest er iets op verzonnen worden om ze van elkaar te onderscheiden. Hierop gingen ze de achternaam verzinnen, deze was meestal gebaseerd op dingen uit hun omgeving. Bijvoorbeeld: beroep, omgeving en uiterlijk. Zo had de koning een duidelijk overzicht.
Righteous judgement is passed on those who commit crimes against justice in full conscience.

#8

molecul

    molecul


  • >25 berichten
  • 26 berichten
  • Gebruiker

Geplaatst op 28 mei 2006 - 19:28

had napoleon daar niks mee te maken hij wou toch dat alle inwoners van zijn rijk een achternaam kozen

#9

Hans Erren

    Hans Erren


  • >250 berichten
  • 411 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 29 mei 2006 - 15:11

http://www.marnegebi...amaanneming.htm

In 1811 toen Nederland een koninkrijk was onder de broer van de machtige keizer Napoleon Bonaparte "Lodewijk Napoleon", werd bij keizerlijk decreet van 18 augustus bepaald dat iedere inwoner van het Rijk verplicht was, wanneer er nog geen achternaam werd gevoerd, er één te kiezen en binnen het jaar te laten registreren in een register van naamsaanneming.
In de noordelijke provincies kende men in die tijd maar weinig achternamen dus velen moesten er zo snel mogelijk één kiezen. Toch waren er velen die het keizerlijk decreet negeerde en geen familienaam aannamen. Ook gebeurde het dat de aangenomen naam naar eigen inzicht werd gewijzigd. Uiteindelijk werd het allemaal erg bont en moest koning Willem I een koninklijk besluit (van 1825) uitvaardigen om aan deze praktijken een einde te maken. Bij wet werd nu bepaald dat alleen de koning bevoegd is om een familienaam (geslachtsnaam) te wijzigen. Voor wijziging kwamen alleen onwelvoeglijke of bespottelijke namen onmiddellijk in aanmerking. Bij het aannemen waren er nogal wat grapjassen die de bepaling niet serieus namen en de meest vreemde en soms zelfs pikante familienamen opgaven, zich niet realiserend wat zij hun nageslacht hiermee aandeden. Ongeveer gelijktijdig werd de burgerlijke stand ingevoerd, waardoor mensen verplicht werden om geboortes, huwelijken en overlijden aan te geven bij de gemeente. Voorheen kon men nog volstaan met een inschrijving in een kerkregister. Doordat Napoleon de burgerlijke stand tot algemeen systeem voor het hele rijk in het leven heeft geroepen is het nu een stuk makkelijker om na te gaan wie je voorouders zijn en wat zij in hun leven gedaan hebben.


Overigens was in 1811 Nederland onderdeel van het franse rijk (op 9 juli 1810 wordt bij het Decreet van Rambouillet Holland ingelijfd bij Frankrijk.)

De nederlandse tekst van het decreet van Keizer Napoleon van 18 augustus 1811 is hier:
http://www.republika...naamgeving.html

#10

Alexander Hartmans

    Alexander Hartmans


  • >1k berichten
  • 1286 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 18 juni 2006 - 13:57

he hallo,
ik ben al ruim 15 jaar met stamboomonderzoek bezig , en mijn oudste stamvader dateerd van ruim 1630.  
hoe verder je in de geschiedenis duikt, hoe vreemder de achternamen worden.
stel je leeft rond 1700 en je heet cornelis, en je vader gerardus , dan noemden ze je in je doopregister cornelis gerardus, zonder achternaam. dus dan weet je in ieder geval dat je vader gerardus heette. stel dat gerardus zijn vader anthonius heette , dan werd dat gerardus anthonius. er kwam een tijd dat men een achternaam aannam. hoe werd dit gedaan?
mijn achternaam is de Rooij. nu blijkt dat dat vroeger een bijnaam was voor iemand met rood haar. zo is waarschijnlijk die naam erin gekomen. maar wanneer?

nog een voorbeeld; van Nostradamus, ( hij was eigenlijk van joodse komaf),
Michel Nostradamus (1503-1566)

De geredde koning zou Ren?de Goede (1434-1480) geweest kunnen zijn, wiens lijfarts een van Michels grootvaders is geweest (maar Nostradamus legt de eer voor de genezing heel bescheiden bij het lot). Ren?schonk de joden een vrijplaats in de Provence. Daar konden ze voortaan onbelemmerd hun godsdienst uitoefenen en een aantal beroepen, waaronder dat van arts, praktiseren. Twee jaar voor Michels geboorte was het met hun rechten gedaan. De joden moesten zich laten dopen of anders vertrekken. Zo belandde de familie van Michel in de schoot van de moederkerk, en nam de meest katholieke naam aan die zich denken laat: Nostradamus, Onze Lieve Vrouwe.  
wie weet over de achternamen en wat erom heen hing , meer te vertellen.?


groeten pangeaman.


In Nederland werd in 1811 de Burgerlijke Stand (BS) ingevoerd, nadat de Fransen Nederland en de Lage Landen waren binnen gevallen. Dit hield in dat alle geboorten, huwelijken en overlijden aangegeven diende te worden. In Zeeuws-West-Vlaanderen werd de Burgerlijke Stand reeds in 1796 ingevoerd.

De Franse bezetter bevool dat iedere burger een vaste familienaam diende te hebben, gezien dat voorheen niet het geval was. In deze periode kwamen ook protest-familienamen in de mode. Uit protest tegen de Franse bezetting gaven sommige een protestnaam, zoals Naaktgeboren.

Voor de invoering van de BS droegen men vaak een achternaam. Elke herkomst van een familienaam is verschillend, omdat regio, dorp, stad, provincie nogal verschillen. In de 16e en 17e eeuw ontstonden er ambachtsfamilienamen, zoals, Timmerman(s), Bakker (Backer), Beenhouwer (= slager), Dorscher. Ook namen die met een landgoed te maken hadden ontwikkelde zich eveneens in deze periode, maar ook eerder, maar kwamen niet zo vaak voor, omdat de bevolking niet zo groot was als in de 17e eeuw.

In de Vroege- en Late Middeleeuwen waren vooral de adel die een vaste familienaam hadden, zoals Van Vlaanderen, Solms, van Duivenvoorde, van Brederode.

1811 is het officiele jaar dat er vaste familienamen ij wet waren geregeld.





0 gebruiker(s) lezen dit onderwerp

0 leden, 0 bezoekers, 0 anonieme gebruikers

Ook adverteren op onze website? Lees hier meer!

Gesponsorde vacatures

Vacatures