Springen naar inhoud

Verband tussen klank en betekenis van woorden


  • Log in om te kunnen reageren

#1

Erik Leppen

    Erik Leppen


  • >250 berichten
  • 368 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 30 augustus 2007 - 18:06

Wat me een tijdje geleden opviel en wat ik wel erg leuk vond, was dat er een schijnbaar verband is tussen de keuze van een woord en de betekenis die er aan is gehecht. Waarmee ik bedoel dat de klank an het woord is gekozen zodat het past bij de betekenis. Nou is dat fenomeen bekend bij woorden als
  • miauwen
  • sissen
  • ploffen
  • plonzen
  • ...
maar het fenomeen bestaat volgens mij ook bij andere woorden. Spreek de volgende twee woroden eens uit. Sloom, vlot. Opvallend dat het eerste woord een lange klinker heeft en een m, die veel langzamer lijkt te klinken dan de t en de korte klinker waarmee het tweede woord is uitgerust. Het woord zacht heeft zachte klanken, het woord hard heeft meer harde klanken. Een vacht is zacht en dat komt terug in de klanken. En dat terwijl een bot en een rots hard zijn, en dat lijkt ook terug te komen in de klanken. Het zelfde lijkt te weken voor warm en koud waarbij warm een zachte klank heeft en koud een harde, en voor zwak en sterk, waar je ook een verschil kunt waarnemen. De woorden moe, loom, lui zijn ook zachter van klank dan de woorden vief, hip en fel.

Het fenomeen beperkt zich niet tot het nederlands. De twee meest sprekende voorbeelden uit andere talen vind ik:
  • Slow / quick (Engels)
  • Chaud / froid (Frans)

Is iemand van jullie dit ook opgevallen?
Is dit inderdaad een fenomeen of is het toeval? pi.gif
Hebben jullie ook nog leuke voorbeelden?

Dit forum kan gratis blijven vanwege banners als deze. Door te registeren zal de onderstaande banner overigens verdwijnen.

#2

Klintersaas

    Klintersaas


  • >5k berichten
  • 8614 berichten
  • VIP

Geplaatst op 30 augustus 2007 - 18:25

[quote name='Erik Leppen' post='344252']Wat me een tijdje geleden opviel en wat ik wel erg leuk vond, was dat er een schijnbaar verband is tussen de keuze van een woord en de betekenis die er aan is gehecht. Waarmee ik bedoel dat de klank an het woord is gekozen zodat het past bij de betekenis. Nou is dat fenomeen bekend bij woorden als
  • miauwen
  • sissen
  • ploffen
  • plonzen
  • ...
[/quote]
Dit zijn inderdaad gewoon Bericht bekijken
Is iemand van jullie dit ook opgevallen?[/quote]
Jazeker.

[quote name='Erik Leppen' post='344252']Is dit inderdaad een fenomeen of is het toeval? pi.gif[/quote]
Ik weet het niet, maar als ik tijd heb zal ik het zeker opzoeken.

[quote name='Erik Leppen' post='344252']Hebben jullie ook nog leuke voorbeelden?[/quote]
Zulke voorbeelden zijn vaak sterk perceptiegebonden. Zo kan jij een samenhang tussen klank en betekenis bemerken in woorden waarin ik die niet bemerk en vice versa.

Geloof niet alles wat je leest.

Heb jij verstand van PHP? Word Technicus en help mee om Wetenschapsforum nog beter te maken!


#3

ypsilon

    ypsilon


  • >5k berichten
  • 11085 berichten
  • VIP

Geplaatst op 30 augustus 2007 - 19:37

In sommige poëzie is dit goed merkbaar. Een slepend ritme verkrijgt men dan bijvoorbeeld door woorden met lange oo's en aa's, snelheid en cadans verkrijgt men door het gebruik van o.a. t, k, e (niet de doffe e*) en andere korte klinkers. In dit geval is het vaak intentioneel (voor aparte woorden is het vaak moeilijker te achterhalen).

Het doet me trouwens denken aan de sketch van Toon Hermans ('Wat heb je liever: "un oeuf" of "een ei"?').

(*) Al sla je me dood, maar ik kom even niet op het tegengestelde van "doffe e".

#4

Klintersaas

    Klintersaas


  • >5k berichten
  • 8614 berichten
  • VIP

Geplaatst op 31 augustus 2007 - 10:12

(*) Al sla je me dood, maar ik kom even niet op het tegengestelde van "doffe e".

Bedoel je de gedekte e zoals in bel?

Geloof niet alles wat je leest.

Heb jij verstand van PHP? Word Technicus en help mee om Wetenschapsforum nog beter te maken!


#5

ypsilon

    ypsilon


  • >5k berichten
  • 11085 berichten
  • VIP

Geplaatst op 31 augustus 2007 - 10:32

pi.gif Jep. Thx!

#6

Lucas N

    Lucas N


  • >100 berichten
  • 222 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 16 september 2007 - 18:08

Volgens mij zijn donder en bliksem onomatopeeen; de klank van donder rolt na en die van bliksem heeft iets plotselings of flitserig.

#7

ypsilon

    ypsilon


  • >5k berichten
  • 11085 berichten
  • VIP

Geplaatst op 16 september 2007 - 18:32

Volgens mij zijn donder en bliksem onomatopeeen; de klank van donder rolt na en die van bliksem heeft iets plotselings of flitserig.

Van "bliksem" weet ik het niet, maar "donder" is dacht ik afkomstig van de Germaanse god Donar (Thor). Misschien is dat een onomatopee, ik weet het niet. Ook "bliksem" zou ik nu graag etymologisch geduid zien :D

#8

Klintersaas

    Klintersaas


  • >5k berichten
  • 8614 berichten
  • VIP

Geplaatst op 16 september 2007 - 19:05

Ook "bliksem" zou ik nu graag etymologisch geduid zien :D

bliksem zn. ‘elektrische ontlading bij onweer’
categorie: geleed woord
Onl. blikisni (mv.) ‘bliksems, bliksemschichten’ [10e eeuw; W.Ps.]; mnl. in het ww. blixsen ‘bliksemen’ [1240; Bern.], blexeme ‘bliksem’ [1285; CG II, Rijmb.], ook blicsen, blixene, blixine, blicseme, blixem.
Waarschijnlijk behoort dit woord met de achtervoegsels -s- en -m- (evt. -n-) bij de wortel pgm. *blika- ‘glanzen, schitteren’, zie bleek 1, waarop ook de betekenis ‘licht-, bliksemstraal’ voor mnl. blic (zie blik 1) wijst.
Os. bliksmo; Oud-West-Fries blicsen (nfri. bliksem, blaksem); < pgm. *blik-s-m ‘bliksem’. Zonder nasaalachtervoegsel: ohd. blecchazzen ‘bliksemen’, waaruit mhd. blicze, blick(e)ze, blitze (nhd. Blitz ‘bliksem’, zie blits) en ook Fries blits ‘bliksem(schicht)’. Ozw. blixa (nzw. blixt(r)a ‘bliksemen’, blixt ‘bliksem’).

Fries cognaat: bliksem, blaksem

Bron: http://www.etymologie.nl/

Verklaring van de afkortingen:
  • onl.: Oudnederlands (800 - 1200)
  • mnl.: Middelnederlands (1200 - 1500)
  • ww.: werkwoord
  • pgm.: Protogermaans
  • os.: Oudsaksisch (voor 1100)
  • nfri.: Nieuwfries (na 1550)
  • ohd.: Oudhoogduits (voor 1100)
  • mhd.: Middelhoogduits (1100 - 1350)
  • nhd.: Nieuwhoogduits (na 1600)
  • ozw.: Oudzweeds (voor 1500)
  • nzw.: Nieuwzweeds (na 1500)

Geloof niet alles wat je leest.

Heb jij verstand van PHP? Word Technicus en help mee om Wetenschapsforum nog beter te maken!


#9

*_gast_PeterPan_*

  • Gast

Geplaatst op 25 september 2007 - 21:18

razen knarsen donderen ruisen
plonzen patsen klepperen bruisen
dreunen kabbelen stampen klikken
gieren rinkelen plompen tikken
galmen raspen brullen kletteren
zoemen piepen knallen knetteren
kraken klappen borrelen bonzen
snorren knerpen ratelen gonzen
suizen klappen balderen klakken
sissen kloppen bulderen knakken
ploffen stommelen rinkelen krassen
loeien rammelen ritselen plassen
grommen klateren gieren schetteren
schuren suizelen ploffen tetteren
niezen snuiven kletsen snikken
snauwen kijven krijsen hikken
schelden zeggen lispelen lallen
sloffen klagen trappelen brallen
kermen slurpen kankeren steunen
brommen stampen jammeren kreunen
briesen mompelen juichen gapen
zingen giegelen hijgen schrapen
neurien roepen spreken snateren
foeteren honen smakken schateren
snurken fluiten stamelen knotrren
zuchten vitten murmelen morren
praten fluisteren wauwelen schreeuwen
bleren mopperen reutelen geeuwen
kolderen brullen huilen razen
vertellen gillen joelen blazen
sjilpen blaffen roddelen snorren
tjilpen keffen jodelen knorren
kwaken loeien rochelen schellen
blaten kraaien gorgelen bellen
miauwen blaten babbelen hoesten
snateren kirren jubelen proesten
tokkelen zoemen hinniken stotteren
rammelen kwaken kakelen snotteren
plof poem pats boem paf
met deze geluiden sluit ik af

hoogachtend,
Petrus Pannius

#10


  • Gast

Geplaatst op 26 september 2007 - 19:28

Zomaar een hersenspinsel:
Misschien klinken de woorden ons hard/zacht/langzaam/snel in de oren, slechts omdat we de klanken ervan onbewust koppelen aan de betekenis van het woord..





0 gebruiker(s) lezen dit onderwerp

0 leden, 0 bezoekers, 0 anonieme gebruikers

Ook adverteren op onze website? Lees hier meer!

Gesponsorde vacatures

Vacatures