Springen naar inhoud

Kraantjespot


  • Log in om te kunnen reageren

#1

Hildo

    Hildo


  • 0 - 25 berichten
  • 5 berichten
  • Gebruiker

Geplaatst op 16 april 2008 - 21:20

Waarschijnlijk is iedereen de 'kraantjespot' wel bekend.
Dit is een van vrijwel puur tin (tin is niet giftig) gemaakte pot met een kraantje aan de onderzijde waaruit koffie getapt kon worden. De koffie werd gezet door vooraf een hoeveelheid koffie in de pot te deponeren waarop vervolgens water gegoten werd.
Een klein spiritus brandertje kon worden aangestoken om de koffie te laten 'trekken' en om het op temperatuur te kunnen houden.

Volgens mij is de kraantjespot een tamelijk, en misschien wel oer, Hollands product.
Zeldzaam zijn ze niet, netzomin als waardevol. Voor een paar tientjes ben je in het bezit van een hele fijne. Voor de echte enthousiast zijn ze zelfs nog nieuw te koop.

Bijzonder is het feit dat er over de geschiedenis over de kraantjespot niets te vinden is op het internet, het is mij in ieder geval niet gelukt om wat informatie boven water te krijgen.

Mijn vraag:
Wat is de historie van onze, langzaam in de vergetelheid rakende, kraantjespot?

Hildo
Imperfectie is leuker!

Dit forum kan gratis blijven vanwege banners als deze. Door te registeren zal de onderstaande banner overigens verdwijnen.

#2

Jan van de Velde

    Jan van de Velde


  • >5k berichten
  • 44893 berichten
  • Moderator

Geplaatst op 16 april 2008 - 22:30

http://www.nrc.nl/W2...nip/980704.html

Van de onbetaalbare Karel Knip

Genoeg! Het stukje over het hinderlijke drijfvermogen van koffiemaalsel in kopi tubruk en de daaraan verwante boerenkoffie heeft niet iedereen overtuigd. Met hulp van het zo door de Zuid-Europeanen gehoonde wijnpompje 'Vacu-Vin' was aannemelijk gemaakt dat lucht- en gasinsluitsels in de koffiepitjes de voornaamste verklaring zijn voor het drijfvermogen. Werd de onderdruk die al pompend was aangebracht plotseling opgeheven dan zonken de meeste hardnekkig drijvende pitjes pardoes naar de bodem. De - onuitgesproken - gedachte was dat bij drukverlaging gas uit de pitjes trad dat er bij drukherstel niet meer in kwam. Ventielwerking dus, vergelijkbaar met de gebeurtenissen in het middenoor als een vliegtuig stijgt.

Een ingenieur uit Delden bracht zijn jeugd door in Groningen en kreeg daar veel koffie te drinken uit de 'kraantjespot', de saksische tegenhanger van de samovar. In de kraantjespot wordt boerenkoffie bereid: het water staat er in blijvend contact met het maalsel en wordt voortdurend warm gehouden. De lezer herinnert zich hoe zijn moeder het hinderlijke drijven doorbrak door de koffie even om te roeren en hij kan het roereffect niet in overeenstemming brengen met de gasinsluitseltheorie.

Nu, dat valt ook niet mee. Misschien dat het roeren aanhangende gasbellen los slaat van het maalsel, misschien ook is er een invloed van de oppervlaktespanning. Voor het dichtheidsonderzoek met de urineweger is vorige week een al goed met heet water geëxtraheerd koffiemaalsel enige malen achtereen met heet water gewassen. Wat daarbij opviel was dat elke keer een deel van de lang en breed bezonken pitjes na afschenken van het supernatant en toevoeging van nieuw warm water opnieuw ging drijven. Ook dat is niet zomaar te begrijpen. Heet water uit een geiser bevat veel luchtbellen die zich misschien goed hechten aan koffiepitjes.


misschien dat goed doorzoeken met "samovar" een spoor oplevert?
ALS WIJ JE GEHOLPEN HEBBEN....
help ons dan eiwitten vouwen, en help mee ziekten als kanker en zo te bestrijden in de vrije tijd van je chip...
http://www.wetenscha...showtopic=59270

#3

Jan van de Velde

    Jan van de Velde


  • >5k berichten
  • 44893 berichten
  • Moderator

Geplaatst op 16 april 2008 - 23:10

En wie weet helpt dit onderweg?

http://dictionary.re....com/browse/urn

urn2 [əːn] noun

a large metal container with a tap, in which tea or coffee is made eg in a canteen etc
Example: a tea-urn Arabic: غلايَة كَبيرَة للشّاي
Chinese (Simplified): 茶水壶
Chinese (Traditional): 茶水壺
Czech: samovar
Danish: -maskine
Dutch: ketel
Estonian: kraaniga keedunõu
Finnish: keitin
French: fontaine (à thé)
German: die Maschine
Greek: τσαγερό
Hungarian: szamovár
Icelandic: stór hitakanna
Italian: samovar
Japanese: コーヒー沸かし
Latvian: (metāla) tējkanna, *kafijkanna
Lithuanian: virdulys
Norwegian: kaffe-, *temaskin, samovar
Polish: termos (bufetowy)
Portuguese (Portugal): chaleira
Russian: титан; куб
Slovak: samovar
Slovenian: posoda (za čaj, kavo)
Spanish: tetera grande
Swedish: kokare, bryggare
Turkish: semaver



Kernerman English Multilingual Dictionary (Beta Version), © 2000-2006 K Dictionaries Ltd.

ALS WIJ JE GEHOLPEN HEBBEN....
help ons dan eiwitten vouwen, en help mee ziekten als kanker en zo te bestrijden in de vrije tijd van je chip...
http://www.wetenscha...showtopic=59270

#4

Veertje

    Veertje


  • >5k berichten
  • 6713 berichten
  • VIP

Geplaatst op 21 april 2008 - 21:34

Via deze: http://de.wikipedia....iki/Kranenkanne kwam ik hier:

http://www.gutdrinha...roeppelmina.htm (nederlandse site)

http://www.naturaren...ormationen.aspx (duitse site) Hier wordt gezegd dat de kraantjeskan in een porseleinen variant (de samovar voor thee) door Nederlandse zeevaarders werd meegenomen naar Europa (ergens in de 18e eeuw?)
I am not young enough to know everything - Oscar Wilde

#5

Daniil

    Daniil


  • 0 - 25 berichten
  • 22 berichten
  • Gebruiker

Geplaatst op 25 april 2008 - 14:49

Samovar (samowar, samovar, samovaar of samowaar) komt uit het Russisch: самоваp. Het is een Russisch-Turkse theemachine, die bestaat uit een (koperen) ketel met een kraantje, die op een houtskool- of elektrisch vuur wordt geplaatst. De naam komt uit het Russisch en betekent 'zelfkoker'. In Rusland worden ze traditioneel in de stad Toela vervaardigd.
Je kunt voor meer info hier (EN) of hier (RU) kijken.

#6

Harry Perton

    Harry Perton


  • 0 - 25 berichten
  • 1 berichten
  • Gebruiker

Geplaatst op 13 augustus 2008 - 12:40

Bijzonder is het feit dat er over de geschiedenis over de kraantjespot niets te vinden is op het internet, het is mij in ieder geval niet gelukt om wat informatie boven water te krijgen.

Mijn vraag:
Wat is de historie van onze, langzaam in de vergetelheid rakende, kraantjespot?


Hallo Hildo,
Er is wel degelijk iets te vinden over de geschiedenis van de kraantjespot, alleen moet je niet louter zoeken op kraantjespot, maar ook op kraantjeskan, bijvoorbeeld binnen de collecties van het Rijksmuseum.

Maar om in de leemte te voorzien, heb ik net zelf een stukje geproduceerd over de allereerste kraantjespot, genoemd in oud archief van de stad Groningen (1690). Hier is dat stukje:
http://gelkinghe.web...dste-meldi.html

#7

Jan van de Velde

    Jan van de Velde


  • >5k berichten
  • 44893 berichten
  • Moderator

Geplaatst op 14 augustus 2008 - 22:44

OK, daarmee weten we dan dat zo'n ding in 1690 in Nederland in elk geval al gebruikt werd.

Vraag blijft nog steeds: waar komt het ding vandaan, waar ligt de oorsprong, hoe en misschien vooral ook waaróm kwam het in Nederland?
ALS WIJ JE GEHOLPEN HEBBEN....
help ons dan eiwitten vouwen, en help mee ziekten als kanker en zo te bestrijden in de vrije tijd van je chip...
http://www.wetenscha...showtopic=59270

#8

DePurpereWolf

    DePurpereWolf


  • >5k berichten
  • 9240 berichten
  • VIP

Geplaatst op 29 augustus 2008 - 11:04

Ik neem aan dat het in europa is gekomen door de portugezen, de venetianen en eventueel de arabieren zelf. Toen Nederland begin 16de eeuw zelf naar het oosten reisden zal het ook deze koffiemachines zijn tegen gekomen en mee terug hebben genomen, bij het handelen met de arabieren aldaar. (als ze het niet al had van de venetianen en portugezen) Het zal waarschijnlijk eerst van een ander edeler metaal zijn gemaakt nadat het van goedkoper tin was gemaakt voor de burgers.

Het kwam in Nederland omdat Nederland de grootste doorvoerhaven was van koffie in de 17de eeuw.

De historie van de samovar zal je inderdaad in de arabische en hoogstwaarschijnlijk chinese hoek moeten gaan zoeken. De arabieren zijn pas sinds de 9de eeuw bezig met koffie terwijl thee al duizenden jaren gebruikt werd, origine in china. Als de kraantjespot ook voor thee kan worden gebruikt is de koffie variatie waarschijnlijk een afgeleidde van de thee variatie.





0 gebruiker(s) lezen dit onderwerp

0 leden, 0 bezoekers, 0 anonieme gebruikers

Ook adverteren op onze website? Lees hier meer!

Gesponsorde vacatures

Vacatures