Springen naar inhoud

Foute klemtonen op de vrt


  • Log in om te kunnen reageren

#1

Kluizenaar

    Kluizenaar


  • >100 berichten
  • 124 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 12 juni 2008 - 10:07

Al jaren erger ik me blauw aan een taalfenomeen op de VRT dat ik als fout ervaar. Het gaat namelijk om de klemtoon in samenstellingen. De VRT wil ons laten geloven dat we stadHUIS, burgeMEESter, werkLOzen, weigerACHtig moeten zeggen. Hier krijg ik echt uitslag van, dat klinkt me zů ontzettend gekunsteld in de oren. Iemand die een beetje gevoel voor taal heeft voelt toch aan dat STADhuis, BURgemeester, WERKlozen, WEIgerachtig, enz. veel logischer is? Het is immers het eerste, specificiŽrende taal van de samenstelling dat beklemtoond wordt. Bijvoorbeeld: WELK boek? Een WOORdenboek! WELKE boom? Een APpelboom! Huis van WAT? STADhuis! Meester van wat? BURgemeester! Mensen zondar WAT? WERKlozen! WAT-achtig? WEIgerachtig! Er is absoluut geen reden om hier uitzonderingen op te fantaseren!

We zeggen bv. toch ook niet rijHUIS, godsHUIS, leerMEESTER, badMEESTER, dakLOZEN, enz.? Waarom zouden we dan in godsnaam in die andere woorden de klemtoon wel op het tweede deel moeten leggen?

Nu wil ik toch wel eens weten: welke idioot heeft die belachelijke regels bedacht en vooral, waarom? Terwijl het tegen alle logica en intuÔtie ingaat, en volgens mij vrijwel niemand dit van nature doet!
Gij zult niet: - stelen - bedriegen - liegen - geweld gebruiken - moorden ...WANT DE STAAT DULDT GEEN CONCURRENTIE!

Dit forum kan gratis blijven vanwege banners als deze. Door te registeren zal de onderstaande banner overigens verdwijnen.

#2

dirkwb

    dirkwb


  • >1k berichten
  • 4172 berichten
  • Moderator

Geplaatst op 12 juni 2008 - 10:23

Wat is de VRT?
Quitters never win and winners never quit.

#3

Kluizenaar

    Kluizenaar


  • >100 berichten
  • 124 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 12 juni 2008 - 10:34

Even Wikipedia gebruiken kan geen kwaad: VRT
Gij zult niet: - stelen - bedriegen - liegen - geweld gebruiken - moorden ...WANT DE STAAT DULDT GEEN CONCURRENTIE!

#4

Erik Leppen

    Erik Leppen


  • >250 berichten
  • 367 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 12 juni 2008 - 10:35

Ik zeg altijd burgeMEESter en ik weet niet beter of dat klopt ook. Bedenk dat het woord ook niet "burger-meester" luidt.

Verder is het volgens mij ook werkLOze en werkLOOSheid. Alhoewel ik je bezwaar ook wel terecht vind, want we zeggen ook FUTloos(heid) en dergelijke.


Wat betreft stadhuis, wordt het (denk ik) niet meer gebruikt als normale samenstelling, omdat het iets anders betekent dan "huis gelegen in een stad", maar het is echt het huis van de stad en dus het stadHUIS. Een rijtjeshuis echter is gewoon een huis dat in een rijtje is geplaatst.

Wat betreft WEIgerachtig ben ik 't overigens met je eens.


Ik ben overigens geen expert op dit gebied, gewoon een taalgebruiker, dus alles dat ik zeg is meer gebaseerd op taalgevoel dan op kennis van zaken.

#5

Kluizenaar

    Kluizenaar


  • >100 berichten
  • 124 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 12 juni 2008 - 10:43

Ook al staat het zo in de Van Dale, het blijft naar mijn gevoel fout, om de reden die ik in mijn eerste post gaf. En een huis dat in de stad gelegen is toch een stadshuis, niet een stadhuis?

Veranderd door Kluizenaar, 12 juni 2008 - 10:43

Gij zult niet: - stelen - bedriegen - liegen - geweld gebruiken - moorden ...WANT DE STAAT DULDT GEEN CONCURRENTIE!

#6

Kiwiwoman

    Kiwiwoman


  • >100 berichten
  • 179 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 12 juni 2008 - 23:11

Wat is er mis met volledige namen citeren, kluizenaar? Waarom moet er eerst een vertaalslag in de hersenen gebeuren, waardoor de aandacht, al is het maar even, wordt afgeleid van wat er gevraagd of gezegd wordt?
Ik had bij VRT nooit aan vlaamse tv gedacht, tot ik het opzocht in Wikipedia. Dat leidt af, en dat lijdt af, ook nog.

Verder ben ik het met je eens, dat klemtonen vaak verkeerd worden gelegd. Neem het woord pagina. Ik heb geleerd PAgina en mijn man zegt altijd paGIna. Het doet zeer aan je oren.

#7

ypsilon

    ypsilon


  • >5k berichten
  • 11085 berichten
  • VIP

Geplaatst op 13 juni 2008 - 01:31

Die uitspraak van pagina hoor je op sommige plaatsen in BelgiŽ vrij frequent. Met zo'n vreselijke korte "a", alsof het een gesloten lettergreep is. Daar gaan je oren inderdaad van bloeden.

Wat de VRT (hou je muis over de afkorting en ontdek de pracht van onze acroniem-functie :D) betreft: hun taaladviseurs houden alles normaalgesproken behoorlijk streng in de gaten. Daar zouden klemtonen ook onder moeten vallen, en dat gaat meestal wel goed. In de voorbeelden die je aanhaalt lijkt de klemtoon me niet fout. Maar bij sommige nieuwslezers lijkt het alsof ze tegen kleine kindjes praten: ze beklemtonen ťlke lettergreep, en daardoor klinkt het soms gewrongen of gekunsteld.

#8

Kiwiwoman

    Kiwiwoman


  • >100 berichten
  • 179 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 13 juni 2008 - 03:43

So! Ben jij vroeg of ben jij laat? Bij vroeg: een prettige dag en bij laat: Welterusten. Ik ga nog even door.

#9

Grytolle

    Grytolle


  • >100 berichten
  • 119 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 13 juni 2008 - 08:36

Je bent zeker niet de enige die de norm hier verkeerd vindt :D Ik ben onder de indruk dat dit een Noord-Zuid-verschil zal zijn maar ik heb hier helaas nooit een artikel over gelezen.

#10

klazon

    klazon


  • >5k berichten
  • 6607 berichten
  • Pluimdrager

Geplaatst op 13 juni 2008 - 10:07

Het anders leggen van klemtonen is een streekeigen fenomeen. Vlamingen doen het, maar Friezen ook.
Wat dacht je b.v. van LEEUWarden VS. LeeuwARden?
Maar dat ze het anders doen wil nog niet zeggen dat het fout is. Enne, als je dicht bij BelgiŽ woont dan wen je er vanzelf aan.

#11

Johan2

    Johan2


  • >1k berichten
  • 1780 berichten
  • Verbannen

Geplaatst op 13 juni 2008 - 11:33

Het is immers het eerste, specificiŽrende taal van de samenstelling dat beklemtoond wordt. Bijvoorbeeld: WELK boek? Een WOORdenboek! WELKE boom? Een APpelboom! Huis van WAT? STADhuis! Meester van wat? BURgemeester! Mensen zondar WAT? WERKlozen! WAT-achtig? WEIgerachtig!

Je algemene regel klopt wel, maar wanneer een woord niet meer als samenstelling wordt gezien of ervaren, verlvalt de regel. Daarom stadHUIS, maar STADShuis, burgeMEESter, maar BURgermeester (gesteld dat die woorden zouden bestaan).
Werkloze is, ondanks Van Dale, voor mij een twijfelgeval, kan voor mijn gevoel allebei en als het bijvoegelijk wordt gebruikt zou ik zeker WERKloze zeggen, dus een WERKloze man. Het verschil zit in hoe het zonder werk zijn, conform jouw regel, wordt ervaren: bij een WERKloze (of WERKloze man) bestaat de hoop dat hij morgen weer aan de slag kan, bij een werkLOze is die hoop vervlogen en het samenstellend karakter vervlakt. (Kennelijk zien we dakloosheid nog altijd als iets tijdelijks).
Weigerachtig is gewoon WEIgerachtig, zou ik zeggen.
<i>Si vis pacem paralellum</i> (J. Goedbloed)

#12

Kiwiwoman

    Kiwiwoman


  • >100 berichten
  • 179 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 13 juni 2008 - 23:45

Misschien wel aardig om te weten, dat Maori de klemtoon altijd op de 1e lettergreep leggen. Geen uitzonderingen. Kunnen we dat niet invoeren in het Nederlands taalgebied?

#13

Hurm

    Hurm


  • >25 berichten
  • 94 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 15 juni 2008 - 12:12

Lijkt me een ramp voor elke dichter.. Zelf maak ik samen met een vriend voor de lol een om-de-beurt-gedicht (steeds om beurten 4 regels dichten), en wel met metrum erin. Het aanhouden van het metrum wordt erg moeilijk als elk woord de klemtoon op de eerste lettergreep heeft. Een jambisch gedicht zou dan bijvoorbeeld alleen woorden met twee lettergrepen kunnen bevatten (bovendien is een jambe onbeklemtoond-beklemtoond, wat dan dus niet meer mogelijk zou zijn).

#14

Rhiannon

    Rhiannon


  • >1k berichten
  • 2752 berichten
  • Moderator

Geplaatst op 16 juni 2008 - 15:48

Zijn dit soort zaken zoals klemtonen die anders gelegd worden niet typerend voor het verschil in uitspraak tussen Belgisch en Nederlands?
Het valt mij vaak op dat Belgen 'hut' zeggen in plaats van 'het' (wat mij bij het groot dictee bijvoorbeeld stoorde, omdat ik dit allemaal moest verbeteren naar het juiste woord) of dat ze dossier [dosjee] uitspreken als [dosier]. Ook draaien Belgen vaak uitdrukkingen om, zoals 'zeker en vast' in plaats van 'vast en zeker'.
Ik zeg niet dat dit fout is, begrijp me goed, maar ik vraag me dus alleen af of het gestelde in dit topic niet ook een voorbeeld hiervan is?
Hoe minder kennis, des te onwrikbaarder het oordeel.

#15

Klintersaas

    Klintersaas


  • >5k berichten
  • 8614 berichten
  • VIP

Geplaatst op 16 juni 2008 - 15:52

Ik heb deze topic niet gevolgd, maar even tussendoor:

of dat ze dossier [dosjee] uitspreken als [dosier].

De 'correcte' uitspraak is wel degelijk [dosier] (met de klemtoon op de laatste lettergreep). Maar zo zijn er honderden uitspraakverschillen tussen Belgen en Nederlanders.

Geloof niet alles wat je leest.

Heb jij verstand van PHP? Word Technicus en help mee om Wetenschapsforum nog beter te maken!






0 gebruiker(s) lezen dit onderwerp

0 leden, 0 bezoekers, 0 anonieme gebruikers

Ook adverteren op onze website? Lees hier meer!

Gesponsorde vacatures

Vacatures