Springen naar inhoud

"Mits" betekent NIET "tenzij"


  • Log in om te kunnen reageren

#1

Veertje

    Veertje


  • >5k berichten
  • 6713 berichten
  • VIP

Geplaatst op 28 november 2008 - 10:52

Met de stelling van wiki:

"Merk op dat deze twee concepten alle bijvoeglijke naamwoorden in twee categorieŽn indelen, zonder enige overlap, mits men woorden als lang en kort (arbitrair) als dan wel kort, dan wel lang betitelt."

...kan ik het onmogelijk eens zijn. Verder vermoed ik dat "mits" hier verkeerd is gebruikt.

Hier heeft Plaas m.i. gelijk als hij zegt dat het woord mits hier verkeerd is gebruikt.

Ik lees het woord doorgaans als als. De Van Dale vertaalt het woord naar: op voorwaarde dat. Er is ook nog een zelfstandig naamwoord mits wat gewoon voorwaarde betekent. Zoals in het gezegde: veel mitsen en maren.

Toch ben ik al vaak tegengekomen dat men het woord mits leest/interpreteert als tenzij. Ik heb nooit echt begrepen hoe dat komt. Het komt hoe dan ook vaak genoeg voor, ook taalunieversum besteedt aandacht aan het gebruik van mits vs. tenzij.

Ik vind het op zich een interessant fenomeen dat veel mensen blijkbaar door "iets" in onze taal een woord een tegenovergestelde betekenis kunnen geven dan het daadwerkelijk heeft. Dat "iets", daar ben ik benieuwd naar. Hoe komt het dat zoveel mensen het woordje mits de betekenis tenzij toekennen, terwijl dat gewoon fout is?
I am not young enough to know everything - Oscar Wilde

Dit forum kan gratis blijven vanwege banners als deze. Door te registeren zal de onderstaande banner overigens verdwijnen.

#2

StrangeQuark

    StrangeQuark


  • >1k berichten
  • 4160 berichten
  • VIP

Geplaatst op 28 november 2008 - 11:15

Ik dacht altijd dat mits, als wel betekende en tenzij als niet. Dat klopt toch?

Het foute gebruik komt misschien omdat beide woorden een beetje verstopt zitten tussen het gevolg en de voorwaarde. Doordat ze er midden in zitten en zelfs voor de voorwaarde, moet je dus eerst hebben bedacht wat de voorwaarde gaat zijn (later in de zin) voordat je het woord mits of tenzij uitspreekt. Je moet dus vooruit hebben gewerkt en wellicht is het daardoor dat het woord vrij moeilijk is en dat daardoor mensen niet altijd door hebben dat er een verschil in betekenis zit.

Het zou ook kunnen zijn dat mensen niet het noodzakelijk vinden dat er twee verschillende woorden zijn voor iets wat voor de duidelijkheid niet per se een apart woord nodig heeft. Een beetje als te danken aan en te wijten aan, wat ook vaak door elkaar gebruikt wordt. Dat het een nu positief is en de ander negatief is fijn, maar in principe betekenen beide woorden hetzelfde, namelijk: "het komt door".
De tekst in het hierboven geschreven stukje kan fouten bevatten in: argumentatie, grammatica, spelling, stijl, biologische of scheikundige of natuurkundige of wiskundige feiten kennis. Hiervoor bied StrangeQuark bij voorbaat zijn excuses aan.

#3

faq

    faq


  • >25 berichten
  • 46 berichten
  • Gebruiker

Geplaatst op 28 november 2008 - 11:52

Nou ben ik taalkundig niet de sterkste echter was het mij nog niet eerder opgevallen dat mits voor tenzij gebruikt wordt en andersom.

Duidelijk het tegenovergestelde van elkaar volgens mij.

U heeft recht op het gratis product mits u aan de voorwaarden voldoet.

of

U heeft recht op het gratis product tenzij u niet aan de voorwaarde voldoet.

Om hetzelfde te zeggen als er mits gebruikt wordt heb je na tenzij een niet nodig.

Als deze taal leek dat al snapt :D

#4

Benm

    Benm


  • >5k berichten
  • 8780 berichten
  • VIP

Geplaatst op 28 november 2008 - 12:17

Misschien is het zo gekomen omdat uit de context meestal wel duidelijk is wat de bedoeling is, zelfs als het verkeerd gebruikt wordt?

Overigens is mij niet opgevallen dat er veel fouten mee gemaakt worden, terwijl het toch een woord is dat je bijv in zakelijk taalgebruik veel ziet...
Victory through technology

#5

Kalkoen

    Kalkoen


  • >250 berichten
  • 389 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 28 november 2008 - 12:22

tenzij niet... dat is hetzelfde als wel proberen verklaren met niet niet.

Ik denk dit veeleer een probleem is, als er al iemand over wakker licht, in de noordelijke nederlanden. Hier heb ik nog nooit ervaren dat iemand mits anders heeft proberen gebruiken dan voor het opleggen van een voorwaarde.

edit: misschien moet ik mits als zelfstandig naamwoord maar eens meer gaan gebruiken... ik zie het al in de wiskunde:
de mits die we moeten stellen aan deze functie, is dat x>0 :D

Veranderd door Kalkoen, 28 november 2008 - 12:24


#6

faq

    faq


  • >25 berichten
  • 46 berichten
  • Gebruiker

Geplaatst op 28 november 2008 - 13:36

Tenzij en mits worden allebei gevolgd door een voorwaarde,
"tenzij niet" is volgens mij geen "niet niet" statement
Bij een niet niet slaat de eerste niet op de tweede
Bij een tenzij niet slaat het "niet" op de voorwaarde die volgt.
bij een niet voorwaarde dient dus voor de netheid mits gebruikt te worden.

Indien er een "niet" voor tenzij of mits gebruikt wordt slaat het op het gevolg voor de voorwaarde.

Een "niet tenzij"j of "niet mits" behoord dan ook volgens mij gebruikt te worden.
Het gebruik hiervan bepaald een positieve of negatieve insteek van hetgeen gemeld wordt.
(volgens mij is alleen dit de juiste wijze van het juiste gebruik van een "niet" in 1 zin met tenzij of mits)

zoals ik al zij ben ik een taal leek maar dit lijkt mij het enigste logische gebruik van een "niet" samen met tenzij of mits.

Veranderd door faq, 28 november 2008 - 13:40


#7

Veertje

    Veertje


  • >5k berichten
  • 6713 berichten
  • VIP

Geplaatst op 29 november 2008 - 12:05

Ik dacht altijd dat mits, als wel betekende en tenzij als niet. Dat klopt toch?

Niet als je 1 op 1 gaat vervangen.

Op de eerder gelinkte site zegt de Nederlandse taalunie daarover om precies te zijn:

Mits gebruikt u in de betekenis 'op voorwaarde dat', tenzij in de betekenis 'behalve als'.


Mits zou je inderdaad kunnen vervangen door "als wel" maar beter gewoon door "als" (want het woordje "wel" is bij vervanging een toevoeging omdat "als" op zich dan al betekent: "op voorwaarde dat").

"Dat zou moeten lukken, mits we aan hun eisen voldoen".

Dus: "Op voorwaarde dat we aan hun eisen voldoen, zou dat moeten lukken" (1)
Of: "ALS we aan hun eisen voldoen, zou dat moeten lukken." (2)

(1) en (2) zijn gelijkwaardig.


M.b.t. "tenzij":

"Behalve als" (taalunie) vind ik een een betere benadering van "tenzij" dan "als niet" (SQ):

"Dat zou moeten lukken, tenzij we aan hun eisen voldoen".

Dus: "Behalve als we aan hun eisen voldoen, zou dat moeten lukken." (1)
Dat is iets anders dan:
"Als we niet aan hun eisen voldoen, zou dat moeten lukken." (2)


Zin (1) impliceert: Dat zou sowieso moeten lukken, maar er is een uitzonderingsgeval, namelijk het geval waarbij we niet aan hun eisen voldoen. In dat laatste (uitzonderings)geval is het aannemelijk dat het niet gaat lukken.

Zin (2) impliceert: Dat lukt hoogstwaarschijnlijk alleen maar als we niet aan hun eisen voldoen. We moeten NIET aan hun eisen voldoen om het te laten lukken.

Het woord "tenzij" impliceert m.i. altijd een uitzondering (en dus niet een voorwaarde, zoals faq in zijn laatste post schreef en zoals SQ ook impliceert door te zeggen dat beide woorden feitelijk "het komt door" betekenen).

Faq schreef dat hij het verkeerde gebruik van "tenzij" voor "mits" nog nooit was tegengekomen en ook Benm zei dat het hem niet zo vaak was opgevallen (maar hij refereerde naar zakelijk taalgebruik, waar ik de kans kleiner acht dat het fout gebruikt wordt). Zoals ik al zei, ik kan me niet voorstellen dat de taalunie aandacht besteedt aan iets dat niet vaker voorkomt (wat ik opwierp als bewijs voor een fenomeen, want mijn eigen ervaringen ermee zijn uiteraard beperkt tot mijn persoonlijke leefomgeving).

Ik kwam een mooi voorbeeld tegen in een entry op nltaalblog.nl met de briljante titel "tenzij er een mits is":

Op een bordje bij een kringloopwinkel in Maastricht staat volgens een lezeres van dit blog: ĎAlle losse stoelen 1 euro, mits anders geprijsdí. Met andere woorden: ĎAlle losse stoelen zijn 1 euro, tenzij er opstaat dat ze 1 euro kostení. Wat ze dan kosten als er Ď1 euroí op staat geschreven, weten we niet.


Hoe dan ook, het is me nog steeds niet helemaal duidelijk hoe de verwarring is ontstaan bij degenen die mits en tenzij gelijkstellen, maar dat zal ook niet zo makkelijk te beredeneren zijn. Ik vind het nog steeds interessant. Al is het maar omdat het makkelijker is om iemand uit te leggen waar de fout zit, ALS je begrijpt waar de fout uiteindelijk vandaan komt.
I am not young enough to know everything - Oscar Wilde

#8

Benm

    Benm


  • >5k berichten
  • 8780 berichten
  • VIP

Geplaatst op 29 november 2008 - 18:38

Tja, of je zoekt de duurste uit en dan maar volhouden dat er echt staat dat je hem voor 1 euro mag kopen...

Of valt dit onder druk- en zetfouten voorbehouden? :D
Victory through technology

#9

Escafon

    Escafon


  • >25 berichten
  • 53 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 01 september 2009 - 13:59

Hier heeft Plaas m.i. gelijk als hij zegt dat het woord mits hier verkeerd is gebruikt.

Ik lees het woord doorgaans als als. De Van Dale vertaalt het woord naar: op voorwaarde dat. Er is ook nog een zelfstandig naamwoord mits wat gewoon voorwaarde betekent. Zoals in het gezegde: veel mitsen en maren.

Toch ben ik al vaak tegengekomen dat men het woord mits leest/interpreteert als tenzij. Ik heb nooit echt begrepen hoe dat komt. Het komt hoe dan ook vaak genoeg voor, ook taalunieversum besteedt aandacht aan het gebruik van mits vs. tenzij.

Ik vind het op zich een interessant fenomeen dat veel mensen blijkbaar door "iets" in onze taal een woord een tegenovergestelde betekenis kunnen geven dan het daadwerkelijk heeft. Dat "iets", daar ben ik benieuwd naar. Hoe komt het dat zoveel mensen het woordje mits de betekenis tenzij toekennen, terwijl dat gewoon fout is?



Tja, het is een interessant fenomeen, maar denk ook even aan versprekingen, als je een vreemde taal leert, of zelfs in je eigen taal, zul je eerder ganeigd zijn om te zeggen:Ik heb het koud, terwijl je wilt zeggen dat je het warm hebt, dan dat je zou zeggen, ik heb het bruin.
het tegenovergestelde van iets ligt niet in je hersenen aan de andere kant opgeslagen, maar is juist sterk met elkaar geassocieerd (over koud en warm kun je overigens leuke grappen maken tussen latijnse en germaanse talen.)

Voglio una birra molto caldo.
I want a very cold coffee.


Het tegenovergestelde van iets ligt heel erg dicht erbij denk ik. Wellicht doordat je grotendeels dezelfde netwerkjes in je hersenen geactiveerd hebt, zo verhaspelde mijn moeder vroeger vaak de woorden ijskast en oven, en het volgende voorbeeld is ook interessant.

Italiaans: largo=breed.
spaans :largo=lang.

#10

de grijze muis

    de grijze muis


  • >1k berichten
  • 1168 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 01 september 2009 - 18:39

Een ander woord dan mits is overmits. Overmits betekent omdat. Wordt overmits altijd correct gebruikt, wordt het wel eens verward met mits, of wordt het helemaal niet meer gebruikt? Is het archaisch zoals in 'overmits in alle verbonden twee delen begrepen zijn'?

#11

Erik Leppen

    Erik Leppen


  • >250 berichten
  • 367 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 02 oktober 2009 - 17:03

Van overmits heb ik nog nooit gehoord, maar wel heel af en toe vermits, ook met een betekenis die lijkt op omdat.

#12

Lathander

    Lathander


  • >1k berichten
  • 2501 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 02 oktober 2009 - 20:07

Naar mijn weten is "mits" een synoniem voor "indien"

"Invisible Pink Unicorns are beings of great spiritual power. We know this because they are capable of being invisible and pink at the same time. Like all religions, the Faith of the Invisible Pink Unicorns is based upon both logic and faith. We have faith that they are pink; we logically know that they are invisible because we can't see them."


#13

A.Girl

    A.Girl


  • 0 - 25 berichten
  • 2 berichten
  • Gebruiker

Geplaatst op 07 februari 2010 - 19:40

Hoi,
Dit zegt de Van Dale:



1mits vw op voorwaarde dat: ik zal het door de vingers zien, ~ je het nooit weer doet
2mits het; o -en voorwaarde: veel ~en en maren


Groeten.

#14

Sepharess

    Sepharess


  • 0 - 25 berichten
  • 17 berichten
  • Gebruiker

Geplaatst op 15 februari 2010 - 17:20

"Mits" betekent letterlijk: op voorwaarde dat. De fout die doorgaans gemaakt wordt, zit denk ik in het gebruik van "niet", dat wel degelijk achter het woord "mits" geplaatst kan worden:

"Jan vertelde mij dat hij op tijd zou komen, mits hij de eerste bus niet zou missen."

De bovenstaande zin klopt (volgens mij) volledig, en vertelt ons hetzelfde als het ons zou vertellen wanneer "mits" vervangen zou zijn door "tenzij", en het woord "niet", zou zijn weggelaten.

Naar mijn opinie is het gebruik van "mits-niet", correct, maar overbodig. Mogelijk heb ik het bij het verkeerde eind.

Veranderd door Sepharess, 15 februari 2010 - 17:21


#15

dragonitor

    dragonitor


  • >25 berichten
  • 49 berichten
  • Ervaren gebruiker

Geplaatst op 16 februari 2010 - 08:37

ik dacht altijd dat mits zolang betekende





0 gebruiker(s) lezen dit onderwerp

0 leden, 0 bezoekers, 0 anonieme gebruikers

Ook adverteren op onze website? Lees hier meer!

Gesponsorde vacatures

Vacatures