Springen naar inhoud

engels artikel over nederlanders tijdens de oorlog...

  • Log in om te kunnen reageren




  • >25 berichten
  • 31 berichten
  • Gebruiker

Geplaatst op 21 juni 2005 - 22:28

Financial Times artikel Kuper
January 22, 2005 Saturday


HEADLINE: Delivered from evil Danes saved the vast majority of their Jewish compatriots from the Holocaust, while three-quarters of Dutch Jewry died in concentration camps. What made Denmark defy the Nazis?



If you sit on the pier at Helsingborg harbour, the southern tip of Sweden, and look across the sea, Denmark is so near that you can make out individualDanish trees, church steeples, the sun reflecting off roofs. The Sound is only a couple of miles wide here. Some of the fishing boats carrying Danish Jews to safety in October 1943 crossed it in just an hour. A Swedish journalist who stood on this beach watching one of the boats arrive recounted: "Someone on board starts singing "Du Gamla, du Fria" ("Thou ancient, thou free"), the Swedish national anthem. And everybody joins in, as best they know. They remember a word here or there of the text, but nevertheless, bright, happy voices join in a mighty chorus. It is almost more than you can bear."

Tens of thousands of Danes - politicians, pastors, fishermen, ambulance drivers - helped smuggle 7,300 of the country's 7,800 Jews into Sweden. Many more helped by not betraying the operation. Only 116 Danish Jews, or 1.5 per cent of the total, died in the Holocaust.

The other extreme in western Europe was the Netherlands. More than 100,000 Dutch Jews - three-quarters of the total - were massacred. This was nearly twice the proportion killed in Belgium, where Jews had far more chance of finding hiding places, and three times as high as in France. Only in Poland were proportionately more Jews murdered. The Dutch had a reputation for wartime heroism, even - until recently - among themselves. But they owe it chiefly to the hiding of Anne Frank.

Next Thursday it will be 60 years since Soviet soldiers liberated Auschwitz. This is the last round-number anniversary in which many survivors will participate. Already the camps are fading from remembered experience into history. Eventually they will cease to be the dominating presence in European thought. Perhaps they already have. It is time to ask how the memory of the Holocaust in Denmark and the Netherlands has changed over the last 60 years, how this memory has shaped the Dutch and Danish self-image, and how it has affected policies in both countries.

In the spring of 1940, Denmark and the Netherlands looked alike: two small democracies, with negligible armies, both overrun almost instantly by the German army. Neither had much history of anti- Semitism. Both were quiet places: it had been decades since people in either country had shot at humans. Both nations initially sought to keep the peace under the Nazis. Hitler praised Denmark as a "model protectorate". In both countries, most gentiles experienced a relatively placid war. Yet, on the Jewish question, the Danes and Dutch took opposing positions from the start of their occupations.

The Danish historian Therkel Straede writes that the German occupation of Denmark "passed off more mildly than in any other country". Germany had recognised it as a "sovereign state". Until 1943 the Danes ran their own domestic affairs, even holding elections. Every day, King Christian X rode his horse through Copenhagen, greeting his subjects as he went, living proof that the Danish establishment continued. Furthermore, the Danes were more homogeneous than the Dutch. You could see it in their paucity of surnames: Hansen, Petersen, Jensen and a few others covered most of the population. The German immigrants who had arrived the previous century, and the few Jews, had integrated to the point of invisibility. Nor did Denmark have great regional divides.
The crucial shared heritage, though, was that almost everyone belonged to the Danish Lutheran church. Not only were there just 7,800 Jews in Denmark, there were hardly any Catholics either, nor many non-Lutheran Protestants. In 1940, although the percentage of churchgoers was perhaps the lowest in Europe, most Danes still used the church for baptisms, weddings and funerals. Pastors remained moral authorities, each year inspecting their local schools.

Danish Lutheranism was a peculiar variant of the German creed. Its founding father, Nikolai Grundtvig, born the son of a country pastor in 1783, took as his key text the Book of Genesis. Grundtvig read the Creation story to mean that human life had value in itself, even before Christianity arrived. His slogan was: "Man first, then a Christian." This implied that religious differences were secondary, contradicting Luther's own anti-Semitism, and the usual Protestant obsession with schisms.
Grundtvig drew from the Creation a second conclusion: that the richness of man's life unfolds on earth, not just in heaven. Man is more than just spirit: he is also dust. Doing the right thing on this earth therefore mattered. Danes (Grundtvig was a patriotic theologian) had to act in this life, but as a group rather than as individuals. They must sacrifice for Danish democracy.

In the autumn of 1940, the pipe-smoking theologian Hal Koch gave a series of lectures on Grundtvig to packed halls around Denmark. Koch's audiences understood that he was not simply talking about theology. He emphasised "the need for the entire nation to combine politicisation, individual and collective responsibility, knowledge of all facts, and negotiations with the Nazi, as long as that was possible". Danes must act as a group, Koch said. A year later, he moderated a public debate on the "Jewish question", itself an astonishing fact, in which he called on Danes to reject any suggestion of discrimination. Other churchmen took a similar line.

Though the Danes collaborated with Hitler on most matters, they always refused to take any measures against Jews. The myth that King Christian X wore a Jewish star to show his solidarity is false, because the star was never imposed in Denmark.
In August 1943, after a wave of Danish strikes and acts of sabotage, the Germans declared martial law. In September, Germany's Reich plenipotentiary, Werner Best, decided to deport the Danish Jews. His plans were leaked to Danish politicians. It is now believed that Best himself instigated the leak, probably because he thought that deportation would make his rule in Denmark untenable. On the morning of September 29, the day before the Jewish New Year, Denmark's chief rabbi, Marcus Melchior, alerted his congregation: "You must leave immediately, warn all your friends and relatives and go into hiding."

On the night of October 1, when German special police units (the Danish police refused to help) knocked on Jewish doors, they found almost nobody home. Only a few hundred Jews opened the front door. The rest had been tipped off. The Jews had no trouble finding hiding places. People pressed their house keys even on Jews they had never met before.

Half of Copenhagen must have known what was going on, yet there were barely any betrayals. Thousands of Jews were installed in hospital beds under gentile names, or disguised as visitors, staff, even funeral mourners. At Copenhagen's Kommunehospitalet, all 1,000 staff were involved in the rescue. The following Sunday, October 3, Denmark's pastors read a letter from their pulpits: "Whenever Jews are persecuted... it is the duty of the Christian church to protest against such persecution, because it is in conflict with the sense of justice inherent in the Danish people and inseparable from our Danish Christian culture through the centuries."

They did not leave their sense of duty at words. By one estimate, 90 per cent of Lutheran ministers joined Denmark's rescue and resistance efforts. Copenhagen 's cantor was lent DKr25,000 (more than his annual salary) by a Lutheran priest named Rasmussen to finance his family's escape to Sweden. After the war, Rasmussen refused repayment. Five Danish Lutheran priests were killed in the Resistance, others went to prison and concentration camps, and about 100 had to go underground until the liberation. Their influence was enormous. Since the Lutheran clergy were virtually state functionaries, and King Christian was head of the church, the church was in effect the moral arm of government. Perhaps as important, though, was that Denmark's social democrats had a very similar belief in equality and acting for the collective.

Later, Denmark ensured that the few Jews who had been caught would not be sent to death camps. Instead they were held in the Theresienstadt ghetto in Czechoslovakia, where they received food parcels, and a visit from a Danish delegation (which passed on the king's regards in a whisper). On April 13 1945, before the war was over, they were released.
The Danes protected the Jews because they considered them part of the homogeneous Danish collective. Bent Melchior, son of the wartime chief rabbi, told me: "This was the result of a development of over 200 years. We had become part of forming this society." Or as Uffe Ostergard, director of Denmark's Holocaust and Genocide Studies Centre, says: "The Jews were rescued not because they were Jews but because they were not seen as Jews."

Denmark had a haven just across the sea, and the Netherlands didn't. However, the Dutch as a group - as opposed to a few thousand isolated individuals and cells - never even tried to protect the Jews. In the Netherlands, some companies sacked their Jews without waiting for the Germans to tell them to. AVRO, a leading radio broadcaster, did so on May 21 1940, six days after the capitulation. Anti-Semitism lacks explanatory force here: before 1940, there had been no discernible Dutch impetus for measures against Jews.

The Dutch royal family and cabinet had fled to London that May, leaving government to the top civil servants, the secretaries- general, whose instructions were to keep things functioning without anarchy. The secretaries-general aimed not to upset the occupiers. When the Germans asked them to sack a Jewish concert master, they considered objecting, before passing the order on to the orchestra anyway. "Perhaps a middle way can still be found," they noted in their minutes. When the Germans said they would ban kosher slaughter of meat, the secretaries-general talked about "coming to an agreement ", hoping to impose a Dutch ban before the occupiers acted. The goal was to maintain a semblance of sovereignty.

Measure followed measure, and the Dutch never said no. Amsterdam's city council produced a helpful chart for the Germans showing where the Jews lived. Later, these people were rounded up by Dutch policemen, who were coerced by the Germans with terrible sanctions: they could lose their Whitsun leave. The rigour of the Dutch police, and of the Dutch state generally, was matched in western Europe not even by Vichy France.

The Holocaust in the Netherlands was a fairly bloodless affair, free of the slaughter of Jews by local people seen in eastern Europe. In the Netherlands, it was a mechanical sorting operation: ringing doorbells, escorting people to trains, impounding their belongings. The Dutch habit of obedience to authority proved fatal under Nazism, a phenomenon they could not fathom.
Dutch morality - and most people were then churchgoers - did not extend to taking risks for neighbours. In any case, with the country divided between squabbling denominations, no one church could lead the nation. But the Dutch churches did not even try to use their moral sway. The Dutch Reformed Church spent most of the war debating arcane theological questions.

Until the 1960s, in most countries the Holocaust was rarely discussed in public. It seemed incomprehensible, and most surviving Jews were fearful of drawing attention to themselves. Many Dutchmen grasped what had happened only in 1965, when the historian Jacques Presser published his account of the Holocaust, Ondergang (Descent). It sold 140,000 copies in eight months. Over the next 20 years, the war and the Holocaust became the central themes of Dutch history. From 1969 to 1988, Lou de Jong, the Dutch state's official historian of the war, published his The Kingdom of the Netherlands in the Second World War in 27 volumes. Millions of copies were sold, making it one of the best-selling academic histories in history.

When I was at school in the Dutch town of Leiden in the 1970s and 1980s, however, the orthodox version of the war was still being taught. I learned from teachers, neighbours and Resistance tales like Soldier of Orange (nominated for a foreign-film Oscar in 1979) that the Dutch had been "good". I gathered that nobody shopped in the stores of those who had been "wrong" in the war, and that De Telegraaf, a newspaper that had been wrong, was still universally loathed (although, mysteriously, it was the country's bestselling daily). I learned that the average Dutchman had spent the war delivering his illegal newspapers after feeding his hidden Jews.

Even in the 1980s, the Dutch still needed the myth of resistance. Many of the wartime generation were still alive, and it would have been too painful to admit that only about 1 per cent of Dutch people had actively resisted. Furthermore, former resistants and exiles had a disproportionate role in Dutch life: many underground newspapers had transformed after the war into regular dailies that still exist today, while De Jong, many politicians and the royals had returned untainted from exile to form the new establishment.

Nor was there much need to delve deeply: whereas the world was accusing the Germans, and even the French, few foreigners knew much about the Dutch war. Only Anne Frank's story had penetrated abroad. She became shorthand for a people that had bravely sheltered the Jews, even though the end of her story could be read as symbolising Dutch betrayal.

In Denmark, too, a Resistance myth arose after the war: that all Danes had passively resisted the Germans, opposing Nazism in their hearts. This myth did, to be sure, skate over Denmark's years of collaboration. But it also played down heroism - that of the active resistants, the saboteurs.
When I met Toger Seidenfaden, editor of the main Danish newspaper, Politiken, in his wonderful corner office, he told me a Danish story. His father, also a journalist, had been an active resistant, sending information on the Danish resistance to Britain. In 1945 he was named editor of Politiken. "However,"

Seidenfaden told me, "the whole editorial staff, with one exception, said that if he was appointed they would resign." It angered them that the sitting editor - who like them and most Danes had stayed dutifully in his post throughout the war - was being slighted for an outsider. So Seidenfaden's father never got the job. The sitting editor kept it until 1958. Today his photograph hangs among the other past editors on Seidenfaden's wall. Seidenfaden pointed to a leather armchair in a corner of his office. It had belonged to his father. When Seidenfaden became editor, he felt his father should at least have his chair here.

More surprisingly, the rescue of the Jews - famous worldwide - was seldom mentioned. "It has not become a legend. We have not tried to capitalise on it," Uffe Ostergard, the Holocaust centre director, told me. It was an Israeli historian, Leni Yahil, who wrote the first major book about the subject, The Rescue of Danish Jewry: Test of a Democracy, in 1969. Like most subsequent foreign accounts, it is a paean to the "special character and moral stature of the Danish people". But the Danes themselves remain blase. Behind the Museum of Danish Resistance, where you'd hardly notice it, a stone sculpture stands in the grass: a Medusa-like tangle of women, it is an Israeli gift symbolising the rescue. The arm of one of the figures is broken.

This is curious. The Dutch for decades propagated a false myth of having saved the Jews. The Danes, who really did save their Jews, rarely talk about it. In part, this is precisely because the Holocaust didn't hit Denmark. Here there was no rupture. This struck me in Bent Melchior's comfortable bourgeois living room. On his walls were photographs of children and grandchildren, Jewish art, and a copy of a letter of support from Christian X to his father. There is no trauma to relive as in the Netherlands.

In the 1990s, when Danish historians finally turned to the rescue of the Jews, they debunked the heroism. For instance, they emphasise the large sums charged by fishermen to ferry Jews, even though most of the rescuers demanded nothing, and others contributed their own money. The historians note that Danes who helped Jews weren't sentenced to death, as happened in the Netherlands, but the rescuers didn't know that in advance. Every Dane I spoke to about the rescue added some caveat apparently intended to diminish it.

I asked Straede, the historian, why this was. He said: "There is a consensus to feel unease about it, because whenever you are confronted with it, it is always because some American Jews bring it forward to you with ridiculous ideas of heroism, a simplified view of history that the good guys are fighting the bad guys, and so on. We know that our motives are more tainted."
The rescue happened because Denmark thought of itself as such a homogeneous society. The flipside is that in a homogeneous society, being different is discouraged. The war reminded the Danish Jews of their difference. Jorgen Kieler, a Resistance hero, later Denmark's senior cancer researcher, now a vigorous 85-year-old writing and lecturing on the war, told me: "It has been a trauma to them, perhaps, to realise that they had not been assimilated in Danish society to such an extent that they could not be identified."

The saved Danish Jews were therefore reluctant to dwell on their difference. Many deregistered from the Jewish community soon after liberation. Few wrote about the rescue. Janne Laursen, director of the Danish Jewish Museum, which opened only last June, says: "You have many Jews in Danish cultural life, but they are not recognised as Jews. They are recognised as Danes." By contrast, Dutch literature abounds with Jewish war stories. In Dutch society - replete with Catholics, various types of Protestants, and godless socialists - being different was more acceptable, and the heterogeneity enabled the gentile Dutch to jettison the Jews in the war.

Both Dutch and Danish societies have, in recent years, been faced with relatively large-scale immigration from Muslim regions. Both have reacted similarly - and toughly. And curiously, their diverse histories explain their common present stance.

The far-right Danish People's Party arose earlier and grew stronger than similar political parties elsewhere in Europe. It won 12 per cent of the vote in national elections in 2001. Other Danish parties have borrowed its attitudes."Denmark has become one of the leading nations of Europe in terms ofIslamophobia," says Seidenfaden.

At first glance the rescue of 1943 seems to contrast with today's Islamophobia in Denmark, yet both stem from the same Danish fantasy of homogeneity. Melchior, who sits on the Danish Refugee Council, explains today's hostility to Muslims by saying that the Muslims have not melted into the Danish collective. "It would serve the Muslim community to look into the history of Jewish integration," he suggests, omitting to mention that there are far more Muslim immigrants than Jews and that most have only just arrived.

The Danes never drew a generally agreed moral from their wartime resistance. In postwar policy debates, it has been invoked by both sides. In 2003, for instance, the prime minister, Anders Fogh Rasmussen, suddenly slated Danish "collaboration" with the Germans in the second world war. Some Danes liked his frankness. Others felt his plea for activism was just a way of taking Denmark into the Iraq war. Many disagreed with his critique: Erik Scavenius, prime minister in the wartime collaborationist government, is constantly being "rehabilitated" by Danish historians as having done the right thing.

The Dutch, by contrast, did draw a generally agreed moral from the Holocaust: that even the mildest racism could lead inexorably to the gas chambers. Until the late 1990s, being nasty about immigrants was taboo. The memories of war made it impossible for the Dutch state to issue identity cards, and even population censuses became unacceptable.

Never again would the Dutch let another Auschwitz happen. And then they did. In 1995 the United Nations had designated the Bosnian town of Srebrenica a Muslim enclave, defended by a Dutch peacekeeping battalion, Dutchbat. But when 1,000 Bosnian Serb soldiers arrived, the terrified Dutch did nothing to protect the Muslims, even handing over to the Serbs the several hundred men who had fled into the UN compound. The Dutch also allegedly ushered some Muslims on to an empty bus guarded by Serb soldiers. The Serbs then massacred 7,500 Muslim men, the worst bloodshed in Europe since 1945.

Srebrenica became the last Dutch war trauma. The Netherlands Institute for War Documentation, which had been founded to study the German occupation, was charged with writing a report on the atrocity. This appeared in April 2002, and blamed the government for errors. The cabinet resigned, admittedly only a month before elections were due.
Srebrenica was one of several events that helped break down the Dutch Resistance myth. Already, Hans Blom, head of the Institute for War Documentation, had argued convincingly that most Dutch people in the war had been neither "good" nor "wrong" but had attempted "accommodation" with the occupiers. By the late 1990s, the tone became even more critical.

Official reports revealed how the Dutch had used the deportations to steal Jewish property. Television programmes and books debunked the Resistance myth. So frankly does the Dutch Resistance Museum now deal with this issue that it should be renamed the Dutch Collaboration Museum.

Most Dutch no longer need to believe the Netherlands was "good" in the war. Not only can't they remember it, but nor can their parents. A telling moment of closure was the death last month, aged 93, of Prince Bernhard, husband of the former queen Juliana. Born a German, he had joined Hitler's SA as a young man. He met Hitler and sent him sycophantic letters. Yet Bernhard became a symbol of Dutch Resistance. During the war, in London, he climbed the Dutch military hierarchy to become head of the "Dutch and internal forces". Each year on May 5, when the Dutch remembered the liberation, Bernhard inspected the veterans' parade. He stood for the unity of nation, royal family and Resistance. His death closed a murky, mythical era.

But for the Dutch, the war is ending. Auschwitz is no longer omnipresent. Consequently, the taboo on racism has weakened. When Pim Fortuyn began pontificating against Muslims in 2001, his opponents raised the usual spectre of Nazism, invoking Anne Frank and likening him to Mussolini. But this time the charges didn't stick. Nobody believed that Fortuyn wanted the gas chambers back. He just didn't like Islam. In 2002, a week after his assassination, his party, List Pim Fortuyn, won 18 per cent of the Dutch vote. Other political parties now bash immigrants too without being called neo-Nazis. Another sign of the fading of Auschwitz came on January 1, when it became compulsory for Dutch citizens to carry identification. One 14-year-old girl spent the first night of 2005 in a police cell because she could not identify herself.

Thursday will see the last great living commemorations of Auschwitz. For many younger people, they mark ancient history. Blom told the Dutch magazine Historisch Nieuwsblad that the recent Dutch commemorations "are aimed at groups who know little or nothing about the war. You then have to simplify enormously." The result is Liberation pop festivals. Even then the message doesn't always penetrate: after the war dead were remembered in Amsterdam two years ago, Dutch-Moroccan youths played football with the wreaths.

In Denmark, Auschwitz remains a tragedy that happened elsewhere. In the Netherlands, its after-effects are now concentrated among the few thousand families who suffered. Most Dutch Jews still carry the war with them: the half a table of relatives at a wedding, the shop taken by gentiles. The trauma jumped from the first generation to their postwar children, many of whom are being treated in the Dutch psychological clinic Centrum '45. Some have nightmares about concentration camps. Sometimes even their own children are affected. The families of Dutch collaborators have their own demons. The Holocaust is ceasing to be a national trauma, but it remains a family trauma.

Simon Kuper is an FT correspondent based in Paris.


When Simon Kuper wrote that proportionately many more Jews survived in Denmark than in the Netherlands during the last war, he was right ("Delivered from Evil", FT Magazine, January 22). The differences are striking. As the German occupiers of Denmark prepared to round them up and deport them, the Jews were first hidden and then ferried over the Sound to Sweden in a fleet of small boats. Almost all of Denmark's 7,500 Jews thereby escaped the Holocaust. By contrast, in the Netherlands - despite the safe, assimilated lives, with relatively little anti-Semitism, that Dutch Jews had led before the war - nearly 75 per cent were transported and killed.

Of the 140,000 Jews living in the Netherlands at the start of the occupation, 102,000 were murdered, a larger proportion than in any other west European parliamentary democracy.
But Denmark is exceptional. Until the early autumn of 1943, no measures were taken against the Jews there. That was due to the nature of the Danish occupation regime until the late summer of 1943. In April 1940, the Danish government capitulated to the invading German forces almost without a fight. Germany sent merely a plenipotentiary diplomatic envoy (Reichsbevollmachtigte) who reported to its foreign ministry. The King of Denmark and his government could remain in office. There was occasional friction, but the country was spared anti-Jewish measures. That is until the late summer of 1943, when pent-up tensions erupted and the Germans decided to take complete control. The plan to round up Denmark's Jews was part of that development.

At that stage of the war, there was a strong upsurge in anti-German sentiment in western Europe and a willingness to actively resist the occupation. Furthermore, Sweden, which had at first been unwilling to take in Jewish refugees from other parts of Scandinavia, had changed its mind in late 1942. The relatively small Jewish population in Denmark, numbering only thousands, made it possible to carry out a concentrated evacuation to Sweden, whose proximity was another stroke of luck. Two other important factors were that the leaders of Denmark (and through them the country's Jews) had been informed about Germany's plans, and that the German navy did not respond with a great deal of force when all the boats bearing the refugees crossed the Sound.

In the Netherlands, the sheer size of the Jewish population made a comparable operation - evacuation of the entire group - unthinkable. The occupiers began working towards the extermination of the Jews actively and early on. Dutch society did little to fight back, though it is interesting to note an incident, unique in Europe, that took place in February 1941. This was Amsterdam's well-known February Strike, a more or less spontaneous outbreak of mass protests by non-Jews in response to overt violence against Jews. But, paradoxically, instead of leading to effective protection of the Jews, it played an indirect role in delaying the development of a resistance movement. The Germans sent 400 Jews that they had rounded up to the Mauthausen camp in Austria and cracked down on the demonstration forcefully. Word soon followed of the death of the Jews sent to the camp.

The analysis of the great, early success of the perpetrators in the Netherlands has revealed a number of factors. First, in the early years, both the Dutch authorities and the population at large were co-operative and compliant with the occupying power. This applied even to the Jews, precisely because they were so well integrated. Second, the presence of a perfect register of the population was a great boon for the occupiers. The combination of those factors, along with the enthusiasm of the perpetrators, resulted in a well- oiled deportation machine.

In short, before anti-Semitic measures even began in Denmark, the Netherlands was practically judenrein (free of Jews), as one German official wrote. If they were not dead, or in the Westerbork transit camp, or in a camp in Germany or Poland, they had fled or gone into hiding. In these attempts to flee, or to hide, Dutch individuals and organisations aided Jews in many ways. According to recent estimates, there were approximately 28,000 Jews in hiding, more than 16,000 of whom survived. In the spring of 1943, willingness to take part in the resistance grew in the Netherlands, as it did elsewhere, but by then it was too late for the country's Jews. In other words, the contrasting fates of the Jews in Denmark and the Netherlands do not, as Kuper unconvincingly argues, reflect general differences in mentality or social cohesion.

Hans Blom is the director of the Netherlands Institute for War Documentation and a professor of Dutch history at the University of Amsterdam.

Dit forum kan gratis blijven vanwege banners als deze. Door te registeren zal de onderstaande banner overigens verdwijnen.


  • Gast

Geplaatst op 03 augustus 2005 - 08:12

>Geachte heer Kuper,
>Hoewel ik de eerste keer over het artikel over de Denen in de NRC heen had
>gelezen, moeten er me toch een paar dingen van het hart:1. De
>bezetting van Nederland
>In de 5 meidagen verloren meer dan tweeduizend(2330) Nederlandse soldaten
>het leven, 2700 raakten ernstig gewond, waarvan 850 invalide bleven.
>Minstens zo opvallend is het aantal burgerslachtoffers; 2559!
>Bijna 4900 doden dus. En was ook nog het centrum van Rotterdam en
>Middelburg in puin gebombardeerd.
>Toen Denemarken opgaf, hadden maar liefst 16 (zestien!) Deense soldaten het
>leven gelaten. Er waren verder geen bombardementen en geen
>En dan noemt u allebei de bezettingen in een adem als 'zonder
>noemenswaardige tegenstand'. Erg vreemd, en daarbij ook van weinig respect
>getuigend voor de doden, moet ik zeggen.
2. De februaristaking
>Ik kan wel over de februaristaking beginnen, maar missschien dat u zelf het
>het beste kan lezen op http://www.februaris...g.nl/gesch.html. Al ruim
>voor er deportaties plaats zouden vinden, was het Nederlandse volk dus al
>te mobiliseren voor stakings activiteiten. Door het bloedig neerslaan van
>deze staking, en de daarop volgende vervolging op de communisten in de
>grote steden de daaropvolgende zomer werd de angel uit het verzet gehaald,
>nog voordat deze al fatsoenlijk begonnen was.
>Hoe dan ook, dat u deze staking met geen woord in uw artikel genoemd hebt
>is een grove nalatigheid, maar ja, het verhaal van de Februaristaking kwam
>slecht uit voor uw verhaal, nietwaar?
3. Amsterdamse agenten.
>Bij mijn opa en oma kwam vroeger een huisvriend langs die ooit in een
>concentratioekamp had gezeten. Deze man was vroeger agent geweest in
>Amsterdam. Hij kreeg tijdens de tweede wereldoorlog iedere dag een lijst
>aangereikt met daarop de adressen van de die avond op te halen joden.
>Tijdens zijn ronde ging hij overdag al langs deze adressen, om de joden te
>waarschuwen. Totdat hij een keer in de val liep en werd gearresteerd.
>Had u hem destijds even kunnen waarschuwen dat de regeling was, dat je
>destijds als agent in dit soort gevallen alleen maar een snipperdag hoefde
>in te leveren, had hem dat aardig wat kamptrauma's kunnen besparen.
> Mythes
>Ik heb nooit mensen op de borst zien kloppen dat 'de' Nederlanders 'de'
>Joden gered zouden hebben. Zo'n stelling is ook niet met droge ogen lang
>vol te houden, als je naar de feiten kijkt..
>Er wordt in het artikel nergens duidelijk gerefereerd naar voorbeelden;
>blijkbaar is het genoeg om te zeggen dat het zo is; de lezer moet dat maar
>geloven. Dit is erg zwak. Het lijkt er dan sterk op dat u zelf mythes
>creëert, om die vervolgens zelf te kunnen ontmaskeren. Dat is typisch
>journalistengedrag: als er geen goed verhaal over is, verzin je maar wat.
>Verder zijn er ook nog genoeg stukken in de NRC geschreven als reactie op
>uw artikel; ik noem alleen nog maar de zaken die mij het meeste in het oog
>Er is maar een advies dat ik wil meegeven: beperk u tot schrijven over
>voetbal. In het schrijven over algemene geschiedenis schiet u toch
>behoorlijk tekort. Het is me ook een raadsel dat de NRC dat stuk geplaatst
>J. Krul

>>> "Simon Kuper" <simonkuper@hotmail.com> 24-2-2005 15:30:47 >>>
Geachte heer Krul,

Omdat ik het grondig met U oneens ben, schrijf ik maar meteen mijn reactie.

Het is mij bekend dat er in Nederland 5 dagen is gevochten, en dat er vele
doden zijn gevallen. De term "zonder noemenswaardige tegenstand" heb ik dan
ook niet gebruikt. Ik schreef mijn artikel in het Engels voor de Financial
Times, waarna het door een ander in het Nederlands is vertaald. Ik schreef
dat de Duitsers beide landen erg gemakkelijk veroverden, wat ook zo was.

Ik heb in 2001 een lang artikel over de Februaristaking geschreven. Deze
mooie en ontroerende staking, die bewees dat antisemitisme onder de meeste
NLers niet leefde, is als historisch evenement echter schromelijk overschat.
De Duitsers hebben de staking na anderhalve dag onderdrukt, waarbij minder
dan 10 stakers werden gedood. De meeste NLers trokken daaruit de les dat ze
niet bereid waren geweld te riskeren om de joden te redden.

Uw verhaal over de agent is ontroerend maar slaat de plank mis. Ik schreef
dat vakantiedagen missen de sanctie was voor politieagenten die niet
effectief genoeg optraden tijdens deportaties. U beschrijft iemand die de
deportaties saboteerde, iets heel anders.

Ik heb t/m de jaren tachtig talloze Nederlanders zichzelf op de borst zien
kloppen voor heldhaftig Nederlands gedrag tijdens de oorlog. Kijkt U eens
hoeveel verzetsboeken er zijn geschreven, en hoe weinig boeken, tot de jaren
negentig, over NLse collaboratie. Kijkt U eens naar de impact van een
populaire film als Soldaat van Oranje.

Over het zogenaamde gebrek aan voorbeelden: mijn verhaal was 3800 woorden
lang. Ik beschreef daarin de Holocaust in Denemarken en NL, maar vooral de
nasleep daarvan in de 60 jaar na de oorlog.
Het was nooit mijn bedoeling een uitvoerige beschrijving te geven v/h lot
v/d joden in beide landen. Dat hebben talloze historici al gedaan. Ik heb
alleen kort en in grote lijnen herhaald wat er in de oorlog is gebeurd, om
me dan vooral op de nasleep te concentreren.

Ik heb de indruk dat U zich in Uw Nederlands nationalisme beledigd voelt.

Simon Kuper

Geachte heer Kuper

Allereerst: het is jammer dat uw stuk slecht vertaald is, dat het van de redactie slechts 3800 woorden lang mocht zijn, en dat ik uw volledige werken niet ken.

Maar goed. Als we kijken naar de bezetting van Denemarken; zien we dat de gevechten dezelfde avond van de inval gestaakt werden, om vervolgens een goede onderhandelingspositie te kunnen krijgen. (typisch trouwens: als Nederlanders met de Duitsers willen onderhandelen keurt u dit af, maar bij de Denen hoor ik daar geen kwaad woord hierover uit uw mond.)

Toen Nederland bezet werd, duurde het vijf dagen aan zware gevechten. Toen was de dreiging van burgerslachtoffers tijdens het bombardement in Rotterdam doorslaggevend om te besluiten tot overgave. In de tussentijd was de Kornwerderzandstelling beschadigd, maar nog niet ingenomen, Was de Grebbelinie net gevallen, maar was het leger teruggetrokken naar de Waterlinie. Ook was de actie met paratroopers om Den Haag te bezetten mislukt. Zuiver militair gezien waren er nog kleine mogelijkheden dus. Het ging voor de Duitsers allemaal minder makkelijk dan gedacht, en daarom besloot het Duitse Commando tot dreigen met het bombarderen van de grote Nederlandse steden; en dat werkte.

Als u dat als ‘erg gemakkelijk’ bestempeld; het was inderdaad geen Hel van Verdun, of een Slag bij Stalingrad. Maar om de invallen in Nederland en Denemarken op een lijn te stellen vind ik overdreven. Maar iedereen heeft recht op zijn/haar eigen mening.

En het is leuk dat u in het verleden al een stukje hebt geschreven over de Februaristaking, maar door het ontbreken van deze actie in DIT artikel wordt er een te karikaturaal beeld neergezet van Nederland in WO II, en dat is treurig. Het excuus dat u maar een beperkte ruimte had voor uw stukje doet daar niets aan af verder. Een stuk in de krant moet goed zijn, of het kan beter helemaal niet geschreven worden.

Bij het politievooorbeeld gaat het er mij om dat er gesproken wordt over DE Nederlandse agenten. Ik heb in mijn voorbeeld duidelijk proberen te maken dat ook daar nuances in zaten. Die mis ik in het artikel volledig. Zo wordt er ook gesproken over DE Nederlanders en DE Denen. Als ik op soortgelijke wijze een artikel zou schrijven over hoe fout DE Marokkanen en DE Turken zijn, want het zijn moslims en DE moslims zijn immers verantwoordelijk voor ‘11 september’ dan zou ik ook in het beste geval uitgelachen worden.

Ik moest erg lachen omdat u Soldaat van Oranje als voorbeeld nam voor ‘borstklopperij’. . Op internet zijn genoeg recensies te vinden die juist claimen dat dit juist een film is die een genuanceerd beeld schetst:


The film is episodic in structure as it follows the life of Erik Roelfzema (played by Rutger Hauer). "Erik is not a resistance fighter," says Verhoeven in the liner notes for Anchor Bay's DVD. "He is an adventurer. History is on his side, and he embraces it in a carefree way." Indeed, the difference between Erik and his friend Alex (Derek de Lint) is relatively small, but Alex enlists with the German Army while Erik works against the German occupation. The German Army uses brute power, not leaving much room for adventure, but the resistance force must use stealth and speed. So it's not surprising that Erik would be drawn to the side with greater potential for romantic action.


Verhoeven is unusually realistic in his refusal to falsify the record of his countrymen; some behave heroically, some behave like traitors -- and yet he does not actually judge any of them. Alex is drawn into the German army because of his already pro-German leanings, and because his mother is of German descent. When Erik re-enters Holland as a spy, he unexpectedly encounters Alex at a lavish, Nazi-sponsored ball. To cover their reactions, they go into a flashy tango, trading bitter quips, but Alex does not give him away.

Hollanders claiming the film to be biased need to revisit Eric's sympathy for Alex and his refusal to turn against him personally because of his choice to join the German army. Or maybe they were offended by the hint that socialists and communists were intended to be the beginning of a postwar democracy promised by Wilhelmina. Or perhaps the film's depiction of a Holland where the taint of anti-Semitism is a quality even the heroes possess. Or maybe they disliked the film's claim that only 50 young Dutchmen made it to England to fight in exile. Can this be accurate? It's my understanding that thousands of Poles did this.
Maar met een beetje selectief kijken kun je het inderdaad zien als een eendimensionaal heldenepos.
Daarnaast had mijn geschiedenisboek van de middelbare school uit de tweede helft van de jaren tachtig al foto’s van anonieme brieven van verklikkers aan de politie.
En om eerlijk te zijn: ik voel me eerder beledigd in uw onderschatting van mijn historische kennis dan in mijn Nationale trots. Maar het is natuurlijk makkelijker voor u om me af te schilderen als nationalist (dus partijdig, dus niet objectief), die het allemaal niet zo scherp ziet als een onpartijdige, Britse buitenstaander.
Tot slot; er zijn inmiddels al een stuk of vier, vijf stukken in de NRC geschreven die uw stuk nog beter onderuit halen dan dat ik doe/kan. Daarom beperk ik me maar tot wat kliekjes die de anderen hebben laten liggen. Zou me u nog willen vertellen wanneer u daar tegenin gaat, of heb ik deze inmiddels gemist?
Met vriendelijke groet,




  • >25 berichten
  • 31 berichten
  • Gebruiker

Geplaatst op 03 augustus 2005 - 11:51


De heer Kuper suggereert zeker wel allerlei negatieve dingen over het gedrag van 'het nederlandse volk' tijdens de bezetting.
We hebben hier te maken met een golfbeweging, zoals dat bijna gaat met de analyze van iedere historische periode;

1.vlak na de gebeurtenis schrijft men bevooroordeeld en meestal extra positief over hoe men zich gedroeg.
Kijk naar de jaren 1945-1950 om te zien hoeveel aandacht er was voor het verzet en hoe weinig voor de negatieve zijdes vh gedrag van de Nederlanders.
2.Een poos hierna komen nieuwe (jonge) onderzoekers erachter dat niet alles positief en rooskleurig was en dat er ook zaken waren waar mensen liever niet over praten.
In dit geval zorgde dit (samen met een generatie die zowieso enorm de drang had om in opstand te komen tegen hun ouders) voor een stortvloed van boeken over deze negatieve kant.
Er zijn weinig boeken geschreven in de jaren 60-70-80 die ronduit positief waren over ons volk tijdens de bezetting, sterker nog al die jaren was er enorm veel aandacht voor de foute elementen in de bezetting en werd het Verzet van zijn voetstuk geduwt.
3.En na een hele poos lukt het mensen objectief naar het verleden te kijken.
En dat is nu, hoop ik.
De Mythe van de passiviteit geloven de meeste serieuze onderzoekers niet meer, er komen boeken uit die weer positief over het verzet zijn maar de NSB en Waffen-SS ook behandelen, etc.
Dit komt ook allemaal naar voren omdat men tegenwoordig veel meer aandacht heeft voor het leven van de gewone man, en als je beschrijft hoe het dagelijks leven was voor de gemiddelde hollander dan komen zaken als verraad en verzet vanzelf naar voren op een manier die het verklaard waarom het toen zo moeilijk was keuzes te maken.

Bedankt voor je goede reactie naar mijnheer Kuper, ik sluit me er helemaal bij aan.

Er was in Nederland HEEL VEEL VERZET, maar je moet er wel objectief naar kijken.
Ja als je alleen kijkt naar die mensen die de wapens opnamen tegen de bezetter en aanslagen pleegden, ja dat waren er niet zo veel, maar dat is verklaarbaar als je serieus naar de practische situatie in Nederland kijkt.
Maar naast het gewapende verzet waren er talloze andere manieren van verzet, in onze ogen is het misschien geen verzet zoals we dat in films zien maar het was daadwerkelijk verzet waar vaak zware straffen aan vastzaten.
Toch zijn het daden die we zelden meerekenen als we kijken naar het gedrag tijdens de bezetting.
Zo zijn daar;
-het niet inleveren van de radio, koper, metaal, fiets
-onderduiken (dat zijn al 300.000 verzetsdaden, en iedere van die 300.000 onderduikers werd geholpen door een familie, iemand die het eten verzorgde, contactpersoon, etc, dus laten we heel voorzichtig stellen dat er nog eens 300.000 verzetsmensen bijkomen, zitten we al op de 600.000)
-mensen die gedwongen naar Duitsland gestuurd werden voor de arbeidseinzats (dat zijn ongeveer 500.000 mensen die naar Duitsland moesten maar zich daar dus aan ontrokken hadden)
-IEDEREEN die aan de ondergrondse pers meewerkte, de drukkers, de koeriersters, maar ook de LEZERS (14.000 verschillende krantjes...)
-Wat ook veel vergeten word is het Passief verzet, de mensen die dus niets deden...terwijl ze wel iets hadden moeten doen volgens de moffen.
Hiervan zijn veel gevallen bekend bij de politie, agenten die de andere kant opkeken, die niet hun best deden bij een razzia, maar ook die mensen waarschuwden.
Van het verzet bij de politie is weinig bekend, het was namelijk vaak een individuele actie waar de betreffende agent het later vaak nooit over had.
Volgens de Duitsers waren de nederlandse politieagenten onmogelijk om mee te werken.
-Er werd massaal naar de BBC geluisterd...iedereen die daar naar luisterde pleegde een verzetsdaad.

Etc, etc.
Mijnheer Kuper bewijst dat hij nogal oppervlakkig onderzoek doet en weinig kennis heeft van de achtergronden, de situatie, de sfeer en de algemene attitude.

Geen serieuze historicus zal beweren dat de aanval op Nederland 'makkelijk' was, zelfs Hitler maakte duidelijk dat de aanval zwaar was.
De aanval had binnen 12 uur over moeten zijn, duurde bijna 7 dagen (zeeland gaf op 17 mei pas op), de luftwaffe verloor enorm veel vliegtuigen en stond voor gek.
1500 Duitse krijgsgevangenen smokkelde Nederland nog even snel naar Engeland...
Er is enorm hard gevochten, zeggen dat het gemakkelijk was is een belediging voor iedereen die daar streed, vriend en vijand.

En iedereen die praat met deelnemers aan de Februaristaking weet hoeveel impact deze gemaakt heeft.
Hoe deze juist het volk wakker schudde en veel mensen liet zien dat verzet wel kon.
IPV dat het volgens Kuper de mensen bang maakte, was het voor velen juist een signaal om in actie te komen.
"De meeste NLers trokken daaruit de les dat ze
niet bereid waren geweld te riskeren om de joden te redden."
Dat is natuurlijk waanzin, welke bronnen gebruikt Kuper om te durven stellen wat de meeste nederlanders dachten?
En hoe wil je uberhaupt met geweld joden redden?
De staking leerde ze juist dat de straat opgaan en staken niet hielp behalve dat het de joden en de nederlanders moed gaf.
De staking was ongelovelijk en uniek en is in geen een bezet land voorgekomen, het gaf het volk moed, de joden troost en was voor velen het signaal om in verzet te komen.
Lijkt me niets aan overschat.

"Ik heb t/m de jaren tachtig talloze Nederlanders zichzelf op de borst zien
kloppen voor heldhaftig Nederlands gedrag tijdens de oorlog. Kijkt U eens
hoeveel verzetsboeken er zijn geschreven, en hoe weinig boeken, tot de jaren negentig, over NLse collaboratie. "

Grappig, ik zie dat precies andersom, de Nederlanders waren al vrij snel na de oorlog juist erg kritisch, de vele boeken die ik hebben kloppen de verzetsdaden niet op maar schenken wel erg veel aandacht aan collobaratie.
Just na de jaren 90 begint men het verzet en de houding van het volk weer serieus te nemen.

"Kijkt U eens naar de impact van een populaire film als Soldaat van Oranje. "
Ah ja, die film die oa laat zien hoe knullig het verzet af en toe kon zijn en hoe hoe makkelijk het was je te laten verleiden tot collaboratie?
Lang niet gezien zeker...

Mijheer Kuper is het schoolvoorbeeld van een aardverschuiving in het geschiedenisbeeld vd 2e wereldoorlog.
Na al die jaren durven historici weer zelf te denken en te kijken naar wat er toen gebeurde.
Jaren nam men klakkeloos alles over, zo dacht men jaren dat we ruim 70.000 vrijwilligers in de waffen-ss hadden, nu blijken dat er net 22.000 te zijn geweest...
Het verzet en de houding van de Nederlanders werd jaren lang afgekraakt, nu zijn we wat eerlijker aan het kijken.
Mijnheer Kuper is nog ouderwets opgevoed, de vorige generatie die het verzet vooral niet te serieus durfde nemen, die moesten lachen om de motieven van deze verzetsmensen, vaderlandsliefde, geloof, eer en geweten, allerlei zaken die jaren minder populair zijn geweest.

Objectief betekend niet het durven schoppen tegen heilige huisjes, ja het verzet mag en moet absoluut kritisch bekeken worden, maar wel objectief.
Als ik kijk naar de boeken die tegenwoordig uitkomen (zoals bv 'we leven nog' ) dan koester ik de hoop dat we de oorlogsgeneratie eindelijk volwaardig gaan behandelen en zien als onze gelijken.
De mensen toen waren niet dommer, slechter of beter dan ons.
En als je dat als uitgangspunt gebruikt kom je al een stuk verder.

Simpelweg stellen dat ruim 100.000 joden werden weggevoerd uit Nederland en dat we daarmee procentueel de meeste joden verloren, is wel waar maar MOET je verklaren.
Het is makkelijk te suggereren dat wij daar als Nederlanders schuld aan hadden, dat we laks waren, passief, laf.
Maar dat is ook simpelweg onzin.
Dit hoge percentage verloren joden hangt af van talloze verschillende punten, administatie, centralisatie, angst voor onderduiken, gebrek aan onderduiklocaties, burgelijk bezettings bestuur, snelheid, etc, etc.
Er komt zoveel bij kijken.
Geschiedenis is een zwaar vak waarbij je veel onderzoek moet doen, jammer dat mijnheer Kuper dit niet door lijkt te hebben.




  • >5k berichten
  • 8440 berichten
  • VIP

Geplaatst op 03 augustus 2005 - 14:17

Het relatief hoge percentage deportaties van Nederlandse Joden is grotendeels te wijten aan de verschil in de vormen van bestuur tussen Nederland en bijvoorbeeld Frankrijk. De NSB had hier een groot aandeel in.
"Meep meep meep." Beaker




  • >25 berichten
  • 31 berichten
  • Gebruiker

Geplaatst op 03 augustus 2005 - 14:22

Het relatief hoge percentage deportaties van Nederlandse Joden is grotendeels te wijten aan de verschil in de vormen van bestuur tussen Nederland en bijvoorbeeld Frankrijk. De NSB had hier een groot aandeel in.

Daarnaast woonden bijna alle joden sterk geconcentreerd in het westen van het land, stonden ze allemaal keurig geregistreerd en begonnen de razias al erg vroeg voordat men precies door had wat er gebeurde.
De Duitsers zorgde er ook eerst voor dat alle joden nog dichter op elkaar woonde en dus in de val zaten, daarnaast is Nederland veel dichter bevolkt en is het bijzonder moeilijk je hier te verstoppen.
Ook wilde en durfde veel joden niet onder te duiken, onderduiken was levensgevaarlijkterwijl men vaak niet precies wist wat men in het oosten kon verwachten.
Westerbork viel reuze mee dus het oosten misschien ook...
En zou jij onderduiken als je ouders, broers en zussen en andere familieleden dat niet durven/willen/kunnen?


  • Gast

Geplaatst op 15 augustus 2005 - 10:50

Ach, volgens mij zijn er niet veel verzetsboeken geschreven met alleen maar eendimensionale helden. Ik noem maar de toppers “De Donkere Kamer van Damocles’ van W.F. Hermans, of ‘Pastorale 1943’ van Simon Vestdijk; de indruk wordt eerder gewerkt dat het verzet maar uit een stel klunzen bestaat. En niemand maakt mij wijs dat Kuper nooit van Weinreb’s ‘Collaboratie en Verzet’ (let even op de woordvolgorde) uit de jaren ’60 heeft gehoord.

Maar goed, Kuper had maar 3800 woorden tot zijn beschikking, dus dan hoef je niet nauwkeurig te zijn.

Wat betreft de jodenvervolging: in “Door het Oog van de Naald” van Carlotta Marchand vertelt zij hoe haar ouders tegenover onderduiken.stonden. Als argumenten daartegen gaven ze aan:
1. Ze kenden niemand uit het verzet;
2. Onderduiken kostte veel geld (daar hoor je tegenwoordig niemand meer over)
3. Onderduiken werd gezien als minderwaardig: immers, vluchten voor politie doe je niet als je nergens schuldig aan bent.

Voeg daarbij dat de heren Cohen en Asscher van het Joodsche Weekblad opriepen om de Duitsers te gehoorzamen “om zichzelf maar ook anderen niet in moeilijkheden te brengen” en om paniekverhalen niet te geloven of door te vertellen. En dan dachten ook nog veel joden zich te kunnen redden door zich voor veel geld op een lijst plaatsen om “tot nader order” uitstel te krijgen. Een wassen neus, maar daar kwamen de bedrogenen te laat achter.

En nog wat anders: Kuper spreekt over Srebrenica als “a Muslim enclave, defended by a Dutch peacekeeping battalion, Dutchbat.”

Dat is zelfs niet een beetje waar. Er was een VN-resolutie over het gebied, en de 600 Nederlanders moesten zorgdragen dat deze werd nageleefd. Het was dan ook een humanitaire missie en geen militaire. De wapens die de Dutchbat-soldaten hadden, waren alleen bedoeld om zichzelf te beschermen; om de enclave te verdedigen schoot de Nederlandse bewapening ernstig tekort (excuses voor de onbedoelde woordspeling).

Door te doen alsof het de taak van de Nederlandse militairen was om Srebrenica te verdedigen tegen de Serviërs geeft Kuper een onwaarachtige voorstelling van zaken, en dan krijg je vanzelf de suggestie dat Nedrlanders lafbekken zijn; op deze manier maakt Kuper juist mythes, in plaats van dat hij ze ontkracht.




  • >25 berichten
  • 31 berichten
  • Gebruiker

Geplaatst op 15 augustus 2005 - 15:20

Maar goed, Kuper had maar 3800 woorden tot zijn beschikking, dus dan hoef je niet nauwkeurig te zijn.

Daar ben ik het niet mee eens, maar niet nauwkeurig zijn is wat anders dan onwaarheden verkondigen, en dat is natuurlijk onacceptabel.

Wat betreft de jodenvervolging: in “Door het Oog van de Naald” van Carlotta Marchand vertelt zij hoe haar ouders tegenover onderduiken.stonden. Als argumenten daartegen gaven ze aan:
1. Ze kenden niemand uit het verzet;
2. Onderduiken kostte veel geld (daar hoor je tegenwoordig niemand meer over)
3. Onderduiken werd gezien als minderwaardig: immers, vluchten voor politie doe je niet als je nergens schuldig aan bent.

Hele goede punten, indirect doe je iets waar je in andere boeken ook zelden iemand over hoord; je geeft joden invloed op hun lot, in de meeste boeken zijn ze hulpeloze slachtoffers die geholpen moesten worden.
Veel mensen vergeten dat ze zelf ook een deel hadden in wat er met ze kon gebeuren.
Veel joden konden wel onderduiken maar wilde of durfde niet, veel nederlanders wilde wel joden helpen maar kende er geen, durfde ze niet aan te spreken, of wisten niet hoe ze mensen moesten helpen, ze kende vaak ook niemand in het verzet.
Als ik bv eens kijk naar mijn eigen situatie en die verplaats naar de oorlogsjaren;

STEL dat ik wel al vroeg zou weten wat er met de joden stond te gebeuren en dat ze moesten onderduiken.
Ik ken maar 2 mensen waarvan ik zeker weet dat ze joods zijn, ze zijn beiden erg oud, je kunt je voorstellen hoe moeilijk het is iemand van boven de 60 te moeten verstoppen in een huis op 3-hoog.
Daarnaast moet ik deze mensen overhalen, ook moeilijk.
En zeer waarschijnlijk kennen zij niet-joden die ze beter kennen dan dat ze mij kennen en waar ze zich liever zouden willen verstoppen.
Dus daar zit ik dan, vol goede bedoelingen maar niemand die ik kan helpen.
Zomaar op straat joden aanspreken gebeurde wel maar zou ik niet doen dus dan zit je vast zolang je niemand vind die in het verzet zit.
Mensen willen helpen kon heel moeilijk zijn.

Voeg daarbij dat de heren Cohen en Asscher van het Joodsche Weekblad opriepen om de Duitsers te gehoorzamen “om zichzelf maar ook anderen niet in moeilijkheden te brengen” en om paniekverhalen niet te geloven of door te vertellen. En dan dachten ook nog veel joden zich te kunnen redden door zich voor veel geld op een lijst plaatsen om “tot nader order” uitstel te krijgen. Een wassen neus, maar daar kwamen de bedrogenen te laat achter.

Precies, daarnaast zaten de meeste joden ook gewoon harstikken in de val, voordat echt duidelijk werd dat het vreselijk moest zijn in het oosten waren de meeste joden al verplicht verhuisd naar de grote steden (waar 80% al woonde voor de oorlog), hadden ze allemaal een persoonsbewijs met een grote J erin en stonden ze allemaal al voor de oorlog netjes geregistreerd in de bevolkingsregisters.
Kijk naar de beroemde Anne Frank, ze had geld, voorbereidingstijd en een onderduikruimte dat een paleis was vergeleken de meeste ruimtes, en toch ondek je hoe moeilijk het was die eerste stappen te nemen en bij de onderduikruimte te komen.
Onderduiken was moeilijk, mensen helpen onderduiken ook.
Veel mensen kijken naar het verleden en denken dat het makkelijk was.

0 gebruiker(s) lezen dit onderwerp

0 leden, 0 bezoekers, 0 anonieme gebruikers

Ook adverteren op onze website? Lees hier meer!

Gesponsorde vacatures